Τη σύνδεση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και τη θεσμική ενίσχυση των ΟΤΑ ανέδειξε ο Κωνσταντίνος Κουκάς, Πρόεδρος του Τμήματος Τοπικών Αρχών του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, μέσα από τις τοποθετήσεις του τόσο στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ για τον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης όσο και στην ημερίδα της ΚΕΔΕ για την Αναθεώρηση του Συντάγματος.
Ο κ. Κουκάς εστίασε ιδιαίτερα στο Έκτο Βιβλίο του νέου Κώδικα, το οποίο αφορά την εναρμόνιση της χώρας με τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το πρόσθετο Πρωτόκολλό του και συνολικά το ευρωπαϊκό θεσμικό κεκτημένο της τοπικής δημοκρατίας. Όπως υπογράμμισε, πρόκειται για μια εξέλιξη με «ξεχωριστή ιστορική και θεσμική σημασία», καθώς η Ελλάδα κάνει ένα ουσιαστικό βήμα προς τον ευρωπαϊκό πυρήνα της τοπικής αυτονομίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη ρητή αναγνώριση, για πρώτη φορά στον ελληνικό Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Όπως σημείωσε, αυτό δεν αποτελεί μια τυπική λεπτομέρεια, αλλά σαφή αναγνώριση ότι η ελληνική Αυτοδιοίκηση αποτελεί ενεργό μέρος του ευρωπαϊκού θεσμικού οικοδομήματος της τοπικής δημοκρατίας και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
Ο κ. Κουκάς υπενθύμισε ότι πριν από έναν χρόνο το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, έπειτα από δική του εισήγηση, είχε ζητήσει ομόφωνα την άρση των ελληνικών επιφυλάξεων στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την πληρέστερη εναρμόνιση της χώρας με τις αρχές του Συμβουλίου της Ευρώπης. Όπως ανέφερε, η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει ότι η φωνή της ελληνικής Αυτοδιοίκησης «όχι μόνο ακούστηκε, αλλά επηρέασε ουσιαστικά τις εξελίξεις».
Από τον Κώδικα στην Αναθεώρηση του Συντάγματος
Στην τοποθέτησή του στην ημερίδα της ΚΕΔΕ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, ο κ. Κουκάς συνέδεσε τις αλλαγές του νέου Κώδικα με την ανάγκη μιας βαθύτερης θεσμικής συζήτησης για τη θέση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο συνταγματικό πλαίσιο της χώρας.
Όπως τόνισε, η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τη μεγάλη ευρωπαϊκή εμπειρία της τοπικής δημοκρατίας. Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που υιοθετήθηκε στο Στρασβούργο το 1985 και κυρώθηκε από την Ελλάδα το 1989, αποτελεί δεσμευτικό θεσμικό και νομικό κείμενο που κατοχυρώνει αρχές όπως η τοπική αυτονομία, η οικονομική αυτοτέλεια, η συμμετοχή των πολιτών, η διαβούλευση με την Αυτοδιοίκηση και ο περιορισμός του κρατικού ελέγχου μόνο στη νομιμότητα.
Ο κ. Κουκάς επισήμανε ότι πολλές από τις αρχές που συζητούνται σήμερα στην Ελλάδα, όπως η επικουρικότητα, η οικονομική αυτοτέλεια, η θεσμική αυτονομία των ΟΤΑ και η υποχρεωτική διαβούλευση με την Αυτοδιοίκηση, αποτελούν εδώ και δεκαετίες θεμελιωμένες αρχές του Ευρωπαϊκού Χάρτη.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η αποκέντρωση δεν είναι απλώς μια Διοικητική Μεταρρύθμιση, αλλά «εγγύηση δημοκρατίας». Όπως ανέφερε, η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν αφορά μόνο την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Κράτους και Αυτοδιοίκησης, αλλά το ίδιο το μοντέλο δημοκρατίας που επιδιώκει η χώρα, την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας στην πράξη.
Συμμετοχή, λογοδοσία και εμπιστοσύνη στους θεσμούς
Κεντρικό σημείο των παρεμβάσεών του αποτέλεσε και η συμμετοχική διάσταση της τοπικής δημοκρατίας. Ο κ. Κουκάς στάθηκε ιδιαίτερα στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο για τη συμμετοχή των πολιτών στις τοπικές υποθέσεις, επισημαίνοντας ότι η τοπική δημοκρατία δεν εξαντλείται στην εκλογή δημάρχου και δημοτικού συμβουλίου κάθε πέντε χρόνια.
Αντίθετα, όπως σημείωσε, οι πολίτες πρέπει να έχουν ουσιαστική δυνατότητα συμμετοχής στη διαβούλευση, στη διαμόρφωση τοπικών πολιτικών, στην ενημέρωση, στη λογοδοσία και στη συνδιαμόρφωση αποφάσεων που επηρεάζουν την καθημερινότητά τους.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ισχυρή Αυτοδιοίκηση δεν είναι μόνο θέμα αρμοδιοτήτων και πόρων, αλλά και θέμα δημοκρατικής συμμετοχής και εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς. Σε μια περίοδο που η Ευρώπη συζητά ένα νέο δημοκρατικό συμβόλαιο μεταξύ πολιτών και θεσμών, η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας αποκτά, όπως είπε, ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
«Η δημοκρατία αρχίζει στις τοπικές κοινωνίες»
Στην ημερίδα της ΚΕΔΕ, ο κ. Κουκάς υπογράμμισε ότι η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως επικουρικός διοικητικός μηχανισμός του κράτους. Αντίθετα, όπως σημείωσε, οι τοπικές αρχές έχουν το δικαίωμα και την ικανότητα να διαχειρίζονται σημαντικό μερίδιο των δημόσιων υποθέσεων με δική τους ευθύνη και προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
«Η δημοκρατία δεν αρχίζει στα υπουργεία. Η δημοκρατία αρχίζει στις τοπικές κοινωνίες», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η αποκέντρωση αποτελεί βαθιά δημοκρατική επιλογή και ταυτόχρονα προϋπόθεση ανθεκτικότητας και αποτελεσματικότητας του κράτους.
Κλείνοντας, ο κ. Κουκάς σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν εμφανίζεται πλέον ως χώρα που απλώς παρακολουθεί τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, αλλά ως χώρα που συμμετέχει ενεργά στον πυρήνα των κρατών που ενισχύουν την τοπική δημοκρατία και τη θεσμική αυτονομία της Αυτοδιοίκησης.
Όπως τόνισε, ο νέος Κώδικας και η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση διαμορφώνουν μια σημαντική ευκαιρία να επανατοποθετηθούν στο επίκεντρο η αποκέντρωση, η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, η συμμετοχική δημοκρατία και η οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, καθώς «η ποιότητα της δημοκρατίας θα κριθεί από το πόσο ισχυρή, αυτόνομη και κοντά στον πολίτη είναι η Τοπική Αυτοδιοίκηση».
Δείτε το Δελτίο Τύπου της ΚΕΔΕ για τη συνεδρίαση του ΔΣ σχετικά με τον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Δείτε το Δελτίο Τύπου για την ημερίδα της ΚΕΔΕ.
Παρακολουθήστε την ημερίδα της ΚΕΔΕ στο YouTube και την εισήγηση του κ. Κουκά
