Με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και μια σειρά ακόμα νομοθετικών παρεμβάσεων, ανοίγουν διάπλατα οι πόρτες για την Αυτοδιοίκηση σε θέμα που σχετίζονται με τη Δια Βίου Μάθηση (ΔΒΜ). Οι δήμοι θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να εκπονούν τοπικά προγράμματα ΔΒΜ με βάση τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες τους. Οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών θα είναι πλέον σε θέση να συμμετέχουν στον σχεδιασμό, τον προγραμματισμό και την υλοποίηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Με βάση αυτά τα δεδομένα κρίνεται αναγκαίο οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να θέσουν τη ΔΒΜ σε βασική προτεραιότητα, αναπτύσσοντας τις απαραίτητες δομές και λειτουργίες, προκειμένου να είναι σε θέση να αξιοποιήσουν αργότερα τις δυνατότητες υπογραφής προγραμματικών συμβάσεων με το Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. Οι βασικοί πυλώνες των σχετικών νομοθετικών διατάξεων είναι το άρθρο 94, παρ. 4 του Ν. 3852/2010 και ο νόμος 3879/2010 που σχετίζεται με την Ανάπτυξη της Δια Βίου Μάθησης. Στα επίμαχα σημεία επισημαίνεται με σαφήνεια ότι «οι υπηρεσιακές μονάδες των Περιφερειών και των Δήμων, που είναι επιφορτισμένες με τις αρμοδιότητες σε θέματα Δια Βίου Μάθησης εντάσσονται, ως φορείς διοίκησης, στο Εθνικό Δίκτυο ΔΒΜ». Από το νέο νομοθετικό πλαίσιο οι ευθύνες και οι αρμοδιότητες των δήμων σχετίζονται με 6 βασικά θέματα:
1.την ίδρυση και λειτουργία Κέντρων ΔΒΜ
2.Την υποδοχή και η αξιολόγηση των αιτήσεων φορέων άτυπης μάθησης, οι οποίοι επιθυμούν να ενταχθούν στο Μητρώο Φορέων ΔΒΜ
3.Τη λειτουργία και τη διαχείριση των τοπικών δομών. Στο πλαίσιο αυτό οι δήμοι θα εφαρμόζουν και προγράμματα γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων όπως και προγράμματα δια βίου μάθησης των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.
4.Τη κατάρτιση τοπικού προγράμματος Δια Βίου Μάθησης. Στο πρόγραμμα αυτό θα ενσωματώνονται δράσεις εκπαίδευσης ενηλίκων με βασική έμφαση στους τομείς δημόσιας υγείας, πολιτισμού, αθλητισμού, περιβάλλοντος, κοινωνικής ένταξης των μεταναστών, επιμόρφωσης νέων και ηλικιωμένων καθώς και δράσεις προώθησης της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας.
5.Τη σύμπραξη με τοπικούς φορείς όπως, επιμελητήρια, ενώσεις, πολιτιστικούς και αθλητικούς συλλόγους, ΜΚΟ κ.α.
6. Τις αρμοδιότητες των καταργούμενων Ν.Ε.Λ.Ε.. Στο πλαίσιο αυτό οι δήμοι θα ασχολούνται κυρίως με ζητήματα λαϊκής επιμόρφωσης και γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων.
Το έργο των δήμων θα μπορεί σε επιστημονικό επίπεδο να επικουρείται από την Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης Ενηλίκων (ΕΕΕΕ). Η συγκεκριμένη ένωση έχει ιδρυθεί το 2004 και έχει ως βασική αποστολή της τη διάδοση των αρχών και μεθόδων της Εκπαίδευσης Ενηλίκων, καθώς και την πληροφόρηση, το διάλογο και τις παρεμβάσεις για όσα συμβαίνουν στον ευρύτερο χώρο της Δια Βίου Μάθησης.
Σχεδιασμός τοπικού προγράμματος
Εκτός από τα θέματα που ρητά αναφέρει ο Νόμος θα μπορούσαν να προστεθούν θέματα ιστορίας, πολιτιστικής κληρονομιάς και πολιτιστικής ταυτότητας, πληροφορικής, τοπικής ανάπτυξης, δραστηριότητες δημιουργικής απασχόλησης, θέματα προληπτικής ιατρικής, επαγγελματικού προσανατολισμού, επικοινωνίας, ξένων γλωσσών, ελληνικής γλώσσας για μετανάστες, ψυχολογικής υποστήριξης ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, ενημέρωσης του αγροτικού πληθυσμού για αναπτυξιακές δυνατότητες, αντιμετώπισης συγκρούσεων, κυκλοφοριακής αγωγής, συνεργασίας των εκπαιδευτικών με την οικογένεια κ.ά. Σε ό,τι αφορά στις δραστηριότητες σύνδεσης των σχολικών μονάδων με την κοινωνία, ενδεικτικά προτείνονται: α) εκπαιδευτικές επισκέψεις, β) ενημέρωση των μαθητών από εκπροσώπους φορέων σχετικά με το κοινωνικό και οικονομικό γίγνεσθαι, γ) εκδηλώσεις/εκθέσεις μέσα στα σχολεία σε σύμπραξη με φορείς, με θέματα που αφορούν σε κοινωνικά, πολιτιστικά, οικονομικά ζητήματα, δ) φιλοξενία στα σχολεία καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, εκθέσεων κ.ά., που παράγονται από τοπικούς πολιτιστικούς δημιουργούς και φορείς.
Πώς μπορεί να αναπτυχθεί το νέο Αυτοδιοικητικό μοντέλο Δια Βίου Μάθησης
Η Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης Ενηλίκων προτείνει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα προκειμένου να μπορέσουν οι δήμοι όλης της χώρας να αναπτύξουν συγκεκριμένα προγράμματα, τα οποία θα ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες κάθε περιοχής. Σύμφωνα με το νέο θεσμικό πλαίσιο ο προγραμματισμός, η υλοποίηση και η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε ένα Δήμο θα γίνονται με ευθύνη του ίδιου και της τοπικής κοινωνίας . Στην πρόταση που έχει καταρτίσει η ΕΕΕΕ για την ανάπτυξη της Δια Βίου Μάθησης περιλαμβάνονται τα εξής:
- η διάγνωση των εκπαιδευτικών αναγκών,
- σχεδιασμός μιας ολοκληρωμένης μελέτης για τη ΔΒΜ σε τοπικό επίπεδο,
- η επιλογή κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού (προτείνεται η πλήρης απασχόληση ενός Επιστημονικού και ενός Διοικητικού Υπευθύνου).
- η επιλογή των κατάλληλων εκπαιδευτικών χώρων,
- η δημιουργία επαφών και συνεργασιών με φορείς της τοπικής κοινωνίας,
- η επιλογή και την επιμόρφωση των Εκπαιδευτών των προγραμμάτων,
Για να μπορέσουν να υπάρξουν ορισμένα βασικά συμπεράσματα η Επιστημονική Ένωση προτείνει την υλοποίηση 5 -10 πρότυπων εκπαιδευτικών προγραμμάτων εντός του 2011. Σύμφωνα με πληροφορίες ήδη υπάρχουν δήμοι που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής. Μέσα από την συγκεκριμένη διαδικασία οι δήμοι θα μπορέσουν να στοιχειοθετήσουν τα σχετικά αιτήματα που θα υποβάλουν με βασικό στόχο την υπογραφή προγραμματικής σύμβασης με το αρμόδιο Υπουργείο.
Αντικείμενο εκπαίδευσης επιμορφωτών
Η Επιστημονική Ένωση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην επιμόρφωση των Εκπαιδευτών, οι οποίοι και αποτελούν και τον καθοριστικό παράγοντα για την αποτελεσματικότητα και την επιτυχή εφαρμογή του προγράμματος. Όπως επισημαίνει συνοπτικά, η επιμόρφωση των επιλεχθέντων Εκπαιδευτών θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:
- Ένα επιμορφωτικό κύκλο 5-6 ωρών πριν την έναρξη του προγράμματος.
- Πακέτο υλικού μελέτης με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
- Παροχή εκπαιδευτικού εγχειριδίου με βασικές οδηγίες, τεχνικές και μοντέλα διαμόρφωσης υλικών.
- Εκπόνηση και αξιολόγηση γραπτής εργασίας.
- Αξιολόγηση των προτεινόμενων από τους εκπαιδευτές Σχεδίων.
- Επιμόρφωση / ενημέρωση για ζητήματα ΔΒΜ σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσα από την ελληνο-σουηδική αδελφοποίηση
- Δυνατότητα συνεχούς ανατροφοδότησης.
Το biasness plan για την υλοποίηση μιας μονάδας Δια βίου Μάθησης
Ένας Δήμος, που επιθυμεί να αρχίσει άμεσα τη λειτουργία ενός Κέντρου Δια Βίου Μάθησης (Κ.Δ.Β.Μ.), μπορεί να προχωρήσει ακολουθώντας τα εξής βήματα:
- Ιδρύει με πράξη του Δημοτικού Συμβουλίου μια Μονάδα Δια Βίου Μάθησης (ΔΒΜ). Η Μονάδα ΔΒΜ μπορεί να είναι Γραφείο, Διεύθυνση ή Υπηρεσία του Δήμου.
- Η Μονάδα ΔΒΜ οργανώνει τη δράση του Κέντρου. Δεν είναι απαραίτητο το κέντρο να αποκτήσει αυτοτελή νομική υπόσταση .
- Τη διεύθυνση του Κ.Δ.Β.Μ. αναλαμβάνει ένας διοικητικός υπάλληλος του Δήμου, ενώ για την επιστημονική οργάνωση και υποστήριξη του προγράμματος ΔΒΜ κρίνεται αναγκαίο να υπάρχει και ένας επιστημονικός υπεύθυνος με εμπειρία σε δράσεις δια βίου μάθησης.
- Ο Δήμος καταρτίζει τοπικό πρόγραμμα δια βίου μάθησης, που υλοποιείται από το Κ.Δ.Β.Μ.
- Στο τοπικό πρόγραμμα δια βίου μάθησης μπορεί να εντάσσονται και συλλογικές δράσεις δια βίου μάθησης, που οργανώνονται από το Δήμο.
- Η χρηματοδότηση του Κ.Δ.Β.Μ. μπορεί να γίνει με πόρους του Δήμου, με επιχορηγήσεις, από τον τακτικό προϋπολογισμό και το πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων.