Σειρά ρυθμίσεων για την αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) «φέρνει» το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών που δόθηκε για διαβούλευση στους εκπροσώπους των αιρετών, την Τετάρτη, 1η Φεβρουαρίου. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως απάντηση στην πολύμηνη προσπάθεια που καταβλήθηκε από την Ένωση ΔΕΥΑ με αρωγό την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), αλλά δε φαίνεται να συνάδουν, τουλάχιστον με ορισμένες από τις ρυθμίσεις αυτές με τις προτάσεις της Αυτοδιοίκησης.
Προληπτικός έλεγχος δαπανών άνω των 5.000 ευρώ
Ειδικότερα με τις προωθούμενες ρυθμίσεις ορίζεται πως στο εξής με απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Δικαιοσύνης, καθορίζεται η διαδικασία καθώς και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για προληπτικό έλεγχο δαπανών των ΔΕΥΑ από το Ελεγκτικό Συνέδριο και για χρηματικά εντάλματα που ξεπερνούν το ποσό των 5.000 ευρώ.
Να σημειωθεί ότι η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική καθώς ο μέχρι τώρα έλεγχος των δαπανών από τις κατά τόπους υπηρεσίες του Ελεγκτικού Συνεδρίου συνοδεύθηκε από πολλά προβλήματα, αφού οι Επίτροποι στην πλειοψηφία τους δεν γνώριζαν επαρκώς το νομικό καθεστώς των ΔΕΥΑ (ιδιαίτερα το καθεστώς προμηθειών) με συνέπεια να μην υφίσταται ενιαία και ομοιόμορφη αντιμετώπιση κατά τη διενέργεια του προληπτικού ελέγχου. Επιπλέον, είχαν παρατηρηθεί σημαντικές καθυστερήσεις όσον αφορά στην έγκριση των δαπανών με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η εύρυθμη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Παράλληλα προωθείται ρύθμιση που ορίζει ότι πλέον «η αρμοδιότητα της νέας μετά την συγχώνευση ΔΕΥΑ εκτείνεται υποχρεωτικά στο σύνολο της εδαφικής περιοχής του δήμου».
Εξάλλου, βάση των προβλέψεων του νομοσχεδίου «οι πιστώσεις που αποδίδονται ετησίως στις ΔΕΥΑ από το Υπουργείο Εσωτερικών, από 1.1.2011 βαρύνουν αποκλειστικά τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους των δήμων. Το ύψος των πιστώσεων, η διαδικασία κατανομής τους και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια καθορίζονται κάθε έτος με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από γνώμη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας. Σημειώνεται πως ήδη για το 2012 έχουν εγγραφεί 23 εκατομμύρια ευρώ από τους ΚΑΠ που θα «κινηθούν» προς τις ΔΕΥΑ και θα βοηθήσουν στην κάλυψη των αυξημένων οικονομικών αναγκών τους λόγω του «Καλλικράτη».
Κοινωνικό τιμολόγιο στις ΔΕΥΑ
Παράλληλα υπάρχει πρόβλεψη για «κοινωνικό τιμολόγιο» των ΔΕΥΑ. Συγκεκριμένα ορίζεται πως «με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑ που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του αριθμού των μελών του δύναται να καθορίζονται ειδικά μειωμένα τιμολόγια μέχρι το 50% των χρεώσεων ή απαλλαγή από αυτές για τους οικονομικά αδύναμους υπόχρεους. Για την εφαρμογή του ανωτέρω εδαφίου ως οικονομικά αδύναμοι νοούνται οι υπόχρεοι που το οικογενειακό ετήσιο εισόδημα τους δεν ξεπερνά το ποσό των έξι χιλιάδων ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 20% για τη σύζυγο και για κάθε ανήλικο ή προστατευόμενο παιδί. Το καθορισθέν αυτό εισοδηματικό όριο αυξάνεται κατά 50% στην περίπτωση των πολυτέκνων, καθώς και των ατόμων με αναπηρία 67% και άνω. Ως εισόδημα νοείται το φορολογούμενο πραγματικό ή τεκμαρτό και το απαλλασσόμενο ή φορολογούμενο με ειδικό τρόπο».
Καθιερώνεται μηνιαίο πάγιο τέλος
Επίσης βάση του νομοσχεδίου «για την κάλυψη μέρους του ελάχιστου κόστους λειτουργίας του δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης μπορεί να χρεώνεται από τις ΔΕΥΑ και τους δήμους που παρέχουν τις υπηρεσίες αυτές, μηνιαίο πάγιο τέλος το οποίο μπορεί να κλιμακώνεται ανάλογα με την ποσότητα του καταναλισκόμενου ύδατος. Σε κάθε περίπτωση το ύψος του τέλους αυτού δεν μπορεί να υπερβαίνει την αξία 5 κ.μ. καταναλισκόμενου ύδατος για οικιακή χρήση και 100 κ.μ. για τις λοιπές χρήσεις. Σε περίπτωση μηδενικής κατανάλωσης ύδατος μπορεί να χρεώνεται μηνιαίο πάγιο τέλος, το ύψος του οποίου δεν μπορεί να υπερβαίνει την αξία 2 κ.μ. καταναλισκόμενου ύδατος για οικιακή χρήση και 50 κ.μ. για τις λοιπές χρήσεις. Η επιβολή του πάγιου τέλους μπορεί να αναστέλλεται για όσο χρόνο υπάρχει διακοπή υδροδότησης με αφαίρεση του υδρομετρητή. Το πάγιο τέλος καθορίζεται με απόφαση των διοικητικών συμβουλίων των ΔΕΥΑ που εγκρίνονται από τα οικεία δημοτικά συμβούλια και στην περίπτωση των δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου».
Γ. Μαρινάκης: Πρέπει να αναγνωριστεί ο αναπτυξιακός ρόλος των ΔΕΥΑ
Στη σημασία της εύρυθμης λειτουργίας των ΔΕΥΑ είχε αναφερθεί στο localit.gr και ο πρόεδρος της Ένωσης ΔΕΥΑ δήμαρχος Ρεθύμνου Γ. Μαρινάκης. «Οι ΔΕΥΑ είναι ένα αναπτυξιακό εργαλείο που από το 1980 ως σήμερα έχει προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στην ανάπτυξη και το περιβάλλον των τοπικών κοινωνιών», τονίζει ο κ. Μαρινάκης, υπογραμμίζοντας πως «είναι καλό η Πολιτεία να αναγνωρίσει την ιδιαιτερότητα και τη σημασία αυτού του συστήματος καθώς και τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται οι απασχολούμενοι σε αυτές τις επιχειρήσεις και διά των νομοθετικών της ρυθμίσεων να διευκολύνει τη λειτουργία τους ως κοινωφελών επιχειρήσεων».
Πέρα από τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις που αναμένεται να δώσουν «ανάσα» στις Επιχειρήσεις, η Ένωσης ΔΕΥΑ έχει επισημάνει και σειρά άλλων εκκρεμών θεμάτων που επίσης χρήζουν αντιμετώπισης.
Μείωση των αποδοχών όχι μεγαλύτερη από το 35% αυτών του 2009
Ένα από τα βασικά ζητήματα που προβληματίζουν την ΕΔΕΥΑ είναι εκείνο της ένταξης των υπαλλήλων των επιχειρήσεων στο μισθολογικό καθεστώς του Δημοσίου. Όπως επισημαίνει ο κ. Μαρινάκης θα ήταν δικαιότερο να ληφθεί ως βάση υπολογισμού για τις μισθολογικές ρυθμίσεις το κόστος ανά εργαζόμενο και όχι κατά επιχείρηση, ώστε κανείς εργαζόμενος να μην έχει μείωση μεγαλύτερη από ένα ποσοστό που κρίνεται δίκαιο, σύμφωνα με την υφιστάμενη δημοσιονομική συγκυρία. Η πρόταση που διατυπώνει είναι κανένας εργαζόμενος των ΔΕΥΑ να μην έχει μείωση των αποδοχών του μεγαλύτερη από 35% σε σχέση με τις αποδοχές του στις 31/12/2009.
Εξαίρεση από την εφεδρεία και κατ΄ εξαίρεση προσλήψεις
Προβλήματα έχουν δημιουργηθεί στις ΔΕΥΑ και από τις προβλέψεις για την εφεδρεία. Για το λόγο αυτό έχει ζητηθεί εξαίρεση των εργαζομένων των ΔΕΥΑ αφού στην ουσία, δεν επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, λόγω της εφαρμογής του «Καλλικράτη» και τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων τους, ζητείται να τους επιτραπεί να κάνουν κατ’ εξαίρεση προσλήψεις προσωπικού εφόσον είχαν μεγάλο αριθμό συνταξιοδοτηθέντων υπαλλήλων ή έχει αυξηθεί σημαντικά η περιοχή αρμοδιότητάς τους.
Στο πεδίο των οικονομικών ζητημάτων η ΕΔΕΥΑ ζητεί επίσης την εφαρμογή του προγράμματος «ΕΛΛ.Α.Δ.Α» και για τις επιχειρήσεις αυτές. Προκειμένου να ανταποκριθούν στις αυξημένες επενδυτικές ανάγκες λόγω «Καλλικράτη», προτείνεται να ενισχυθούν οικονομικά και να χρηματοδοτηθούν απευθείας με κονδύλια που προορίζονται για έργα και υποδομές τόσο ύδρευσης και αποχέτευσης όσο και των υπόλοιπων αντικειμένων και δραστηριοτήτων που μπορούν να αναλάβουν οι ΔΕΥΑ.
Να πληρώνει και το δημόσιο ειδικό τέλος και τέλος αποχέτευσης
Τέλος, ο πρόεδρος της Ένωσης ΔΕΥΑ έχει θέσει ακόμη, μια σειρά άλλων θεσμικών ζητημάτων όπως :
- να προωθηθεί το συντομότερο δυνατό νομοθετική ρύθμιση από το υπουργείο Εσωτερικών με την οποία να διευκρινίζεται ότι δεν απαλλάσσονται από το ειδικό τέλος 80% και τα τέλη αποχέτευσης το Δημόσιο και όλα τα εξομοιούμενα με αυτό ΝΠΙΔ.
- σε ό,τι αφορά την υποχρέωση ανάρτησης όλων αδιακρίτως των δαπανών μέσω του προγράμματος «ΔΙΑΥΓΕΙΑ», προτείνεται να αναρτώνται μόνο οι αποφάσεις του Δ.Σ, του προέδρου και του διευθυντή της ΔΕΥΑ, αφού η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί δεν συμβάλλει στη διαφάνεια, αλλά αντιθέτως επιδεινώνει τη γραφειοκρατία.