Για την προωθούμενη αναθεώρηση του «Καλλικράτη» ενημέρωσε ο υπουργός Εσωτερικών, Πάνος Σκουρλέτης, την Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Δημοκρατία και τη Χρηστή Διακυβέρνηση (CDDG), στην έδρα του Συμβουλίου της Ευρώπης, στο Στρασβούργο.
Αναφερόμενος στην ανάγκη θεσμικής παρέμβασης στο πεδίο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ανέφερε ότι στην Ελλάδα «υπήρξε μια μονοδιάστατη προσέγγιση στην χωρική αναδιάρθρωση των Δήμων με κριτήριο τη μείωση του αριθμού των μονάδων τοπικής αυτοδιοίκησης, χωρίς να δίνεται επαρκής προσοχή στις τοπικές χωρικές, κοινωνικές και οικονομικές ιδιαιτερότητες. Στις νησιωτικές περιοχές και μειονεκτικές ορεινές περιοχές διαπιστώνονται ιδιαίτερα προβλήματα.
Οι υπερβολικοί περιορισμοί των διαδικασιών εποπτείας και ελέγχου, που επιβλήθηκαν ως αποτέλεσμα της κρίσης, υπονόμευσαν σημαντικά την ελευθερία των μονάδων τοπικής αυτοδιοίκησης. Παράγοντας που συνέβαλλε στη γραφειοκρατία ήταν η ασαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων επιπέδων τοπικής αυτοδιοίκησης και των κεντρικών κρατικών θεσμών.
Οι επιβαλλόμενοι εκτεταμένοι έλεγχοι, η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης για τα καθήκοντα που ανατίθενται στις τοπικές διοικήσεις, οι ασαφείς ευθύνες μεταξύ δημόσιων φορέων σε διάφορα επίπεδα και η αστάθεια των κανονισμών δεν συμβάλλουν στον σταθερό σχεδιασμό της τοπικής ανάπτυξης και στον περιορισμό του αναπτυξιακού δυναμικού των τοπικών κοινοτήτων.»
Ο υπουργός Εσωτερικών πρόσθεσε ότι «η δική μας επιλογή είναι η Δημοκρατία της ανάπτυξης και της διάχυσης της οικονομικής ευμάρειας. Της κοινωνικής συμμετοχής, της εξέλιξης των πνευματικών αξιών και των αρχών της διαρκούς προόδου για την αναζήτηση του νέου που όλοι έχουμε ανάγκη σε αυτή την, πράγματι, μεταβατική περίοδο, με προκλήσεις που υπερβαίνουν τα σύνορα της Ευρώπης. Στη βάση αυτή, επιθυμούμε μια δυναμική μετεξέλιξη, προκειμένου ο κάθε ευρωπαίος πολίτης να γίνει από «καταναλωτής» Δημοκρατίας, «παραγωγός» Δημοκρατίας».
Αναφορικά με τις στοχεύσεις της αναθεώρησης, ο υπουργός Εσωτερικών σημείωσε ότι «η μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία της κυβέρνησής μας φιλοδοξεί να αποτελέσει τη ριζοσπαστική ανασύνταξη του χώρου της αυτοδιοίκησης. Ο δρόμος της υπέρβασης του σκληρού μηχανισμού της επιτροπείας, που ορίζεται από τις μνημονιακές δεσμεύσεις της χώρας και η επιστροφή στην ευρωπαϊκή κανονικότητα, προϋποθέτουν διαρθρωτικές μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις που να επαναθεμελιώνουν τη Δημοκρατική συγκρότηση της Αυτοδιοίκησης, τον κοινωνικό και αναπτυξιακό ρόλο της.
Για τη κυβέρνηση μας, η Αυτοδιοίκηση οφείλει να είναι ένας αυτόνομος θεσμός πολιτικής δημοκρατίας, εντός του ενιαίου πολιτικό-διοικητικού μας συστήματος, με ρόλο εγγυητή των κοινωνικών αγαθών και της δημοκρατικής έκφρασης, με αποκλειστικές αρμοδιότητες στην κλίμακα της τοπικότητας και εγγυημένους δημόσιους πόρους.
Είναι τοπική εξουσία η οποία πρέπει να ενεργεί εκ μέρους των δημοτών της. Πρέπει να έχει έναν αυτόνομο ρόλο διαμόρφωσης της καθημερινής πολιτικής και των προτεραιοτήτων για το χώρο ευθύνης της, ρόλο που θα βασίζεται σε μια καθολική πολιτική αποκέντρωσης, αποφάσεων και πόρων στο εγγύτερο προς τον πολίτη επίπεδο.
Πρέπει να συγκεκριμενοποιούνται και να κατοχυρώνονται νομικά, υλοποιώντας τις συνταγματικές επιταγές, το «τεκμήριο αρμοδιότητας» για τις τοπικές και υπερτοπικές υποθέσεις και οι αρχές:
- της εγγύτητας, με την οποία η διοίκηση ασκείται όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον πολίτη
- της επικουρικότητας, ως προς την κατανομή διοικητικών αρμοδιοτήτων, όπου η ψηλότερη βαθμίδα της δημόσιας διοίκησης ασκεί μόνο εκείνες τις διοικητικές αρμοδιότητες που η χαμηλότερη βαθμίδα δεν μπορεί να ασκήσει αποτελεσματικά
- της τοπικής αυτονομίας, όπου κάθε επίπεδο αυτοδιοίκησης πρέπει να λειτουργεί με πλήρη αυτοτέλεια».
Ο υπουργός Εσωτερικών παρέθεσε επίσης, τους κεντρικούς άξονες της μεταρρυθμιστικής παρέμβασης για τον εκσυγχρονισμό και την αναμόρφωση του συνολικού θεσμικού πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ως εξής:
- Αναπροσδιορισμός της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των δύο βαθμών αυτοδιοίκησης και του κράτους / Επανεξέταση του θεσμού των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων / Κατηγοριοποίηση – τυπολογία Δήμων
- Εκλογικό σύστημα / Σύστημα διοίκησης ΟΤΑ/ Νομικά πρόσωπα ΟΤΑ/ Καταστατική θέση των αιρετών / Θεσμοί κοινωνικής συμμετοχής και ελέγχου
- Οικονομικά των ΟΤΑ
- Αναπτυξιακή Πολιτική ΟΤΑ