Διατάξεις που αφορούν στη ρύθμιση χρεών και στο πρόγραμμα εξυγίανσης των υπερχρεωμένων δήμων της χώρας περιλαμβάνονται στο κατεπείγον οριζόντιο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, το οποίο ενέκρινε το υπουργικό συμβούλιο και εισάγεται την Τρίτη 10 Ιανουαρίου, για συζήτηση στη Βουλή.
Ειδικότερα στο άρθρο 2 του πολυνομοσχεδίου με τίτλο «Επείγουσες ρυθμίσεις για την εξυγίανση των δήμων και των περιφερειών και άλλες διατάξεις του υπουργείου Εσωτερικών» προβλέπονται τα εξής:
Πιστοληπτική πολιτική – συνομολόγηση δανείων: Με τη ρύθμιση της παραγράφου 1, καθίσταται δυνατή η δανειοδότηση δήμων για την εξόφληση χρεών που προέρχονται από κάθε μορφής δαπάνες. Δηλαδή οι δήμοι μπορούν, πλέον, να συνομολογούν δάνεια με αναγνωρισμένα πιστωτικά ιδρύματα ή χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Ελλάδας και του Εξωτερικού όχι μόνο για τη χρηματοδότηση επενδύσεων, αλλά και για τη χρηματοδότηση λοιπών χρεών τους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που προέρχονται από πάσης φύσεως δαπάνες. Η συμπερίληψη λοιπών χρεών ισχύει μόνο για όσα έχουν δημιουργηθεί μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2011.
Λήψη δανείων για την ισοσκέλιση προϋπολογισμών: Με τη ρύθμιση της παραγράφου 2 παρέχεται η δυνατότητα στους δήμους, οι οποίοι δεν μπορούν να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς λόγω υπερχρέωσης και εφόσον έχουν εξαντλήσει κάθε δυνατότητα περιορισμού των επενδυτικών τους δαπανών, να εγγράψουν στο σκέλος των εσόδων τους ως δάνειο, το ποσό που αντιστοιχεί στο ύψος της διαφοράς εσόδων και δαπανών τους και στη συνέχεια να συνάψουν δάνειο με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ή με άλλα πιστωτικά ιδρύματα.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την ισχύ της παραπάνω ρύθμισης αποτελεί η σύνταξη ενός Σχεδίου Οικονομικής Υποστήριξης από τον ενδιαφερόμενο ΟΤΑ, το οποίο αποτελεί συνοδευτικό στοιχείο του προϋπολογισμού του, εγκρίνεται από το δημοτικό συμβούλιο και συνιστά έγκριση για τη σύναψη του δανείου. Το Σχέδιο Οικονομικής Υποστήριξης ελέγχεται από την Ελεγκτική Επιτροπή του υπουργείου Εσωτερικών για το ειδικό πρόγραμμα εξυγίανσης (άρθρο 262 Ν.3852/2010).
Σημειώνεται ότι προκειμένου να καταστεί δυνατή η εφαρμογή της παραπάνω διαδικασίας δεν απαιτείται να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 264 Ν.3852/2010. Δηλαδή δεν είναι πλέον προϋπόθεση για τη λήψη δανείου το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης της δημόσιας πίστης κάθε δήμου ή περιφέρειας να μην υπερβαίνει το 20% των ετήσιων τακτικών του εσόδων του. Επιπλέον οι σχετικές αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων λαμβάνονται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών τους, ανεξαρτήτως του ύψους ποσού του δανείου.
Μείωση των επιτοκίων δανείων από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων: Με τη ρύθμιση της παραγράφου 3 ανακαθορίζονται τα επιτόκια των δανείων που έχουν συνάψει οι δήμοι και τα νομικά τους πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, και των οποίων τα επιτόκια δανεισμού είναι συνδεδεμένα με το επιτόκιο των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου δεκαετούς διάρκειας.
Το ύψος των νέων επιτοκίων ανακαθορίζεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων από 1η Ιανουαρίου 2012.
Νόμιμες πρότερες δανειακές συμβάσεις των δήμων: Με τη ρύθμιση της παραγράφου 4 δανειακές συμβάσεις που έχουν συναφθεί οποτεδήποτε μεταξύ του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων και φορέων ΟΤΑ πρώτου και δεύτερου βαθμού και των νομικών τους προσώπων δημόσιου και ιδιωτικού δικαίου θεωρούνται νομίμως συναφθείσες. Με αυτόν τον τρόπο δηλαδή παρακάμπτονται τα προβλήματα που είχαν δημιουργηθεί για πολλούς δήμους με το Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο δεν ενέκρινε νέες δανειακές συμβάσεις για ρύθμιση δανείων, επειδή ακριβώς δεν είχαν ελεγχθεί παλαιότερες δανειακές συμβάσεις.
Παράταση προθεσμίας για ρύθμιση δανείων: Με τη ρύθμιση της παραγράφου 5, παρατείνεται για ένα εξάμηνο και έως 30 Ιουνίου 2012, η προθεσμία για την υποβολή αίτησης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για ρύθμιση αποπληρωμής τους. Σημειώνεται ότι όσα δάνεια ρυθμίζονται αποπληρώνονται σε διάρκεια 25ετίας, απαλλάσσονται από τόκους υπερημερίας και άλλες προσαυξήσεις και έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο.
Στις υποχρεωτικές δαπάνες προνοιακά επιδόματα, δράσεις κοινωφελών κ.λπ.: Με τη ρύθμιση της παραγράφου 6, και με δεδομένο ότι αρκετοί δήμοι δεν έχουν ψηφισμένους και εγκεκριμένους προϋπολογισμούς, προβλέπεται η δυνατότητα πληρωμής για το πρώτο τρίμηνο του έτους των υποχρεωτικών τους δαπανών που προβλέπει ο Κώδικας, ενώ συμπληρώνονται και άλλες δαπάνες όπως είναι η καταβολή των προνοιακών επιδομάτων, η προμήθεια υλικών και τροφίμων για την άσκηση της αρμοδιότητας κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης, οι δαπάνες που προκύπτουν από την εκτέλεση των διετών προγραμμάτων δράσης κοινωφελών επιχειρήσεων, καθώς και δαπάνες που απορρέουν από συμβάσεις ανάθεσης εκτέλεσης έργων, εργασιών, προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών.
Η ΣΑΤΑ μέσω Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων: Το ποσό της ΣΑΤΑ κατατίθεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και με ΚΥΑ, η οποία εκδίδεται μετά από σύμφωνη γνώμη της ΚΕΔΕ, καθορίζονται τα κριτήρια και η διαδικασία κατανομής της.
Αντιπρόσωποι δήμων στα Δ.Σ. των ΦΟΔΣΑ: Ρυθμίζεται το θέμα της εκλογής νέων διοικητικών συμβουλίων στους υφιστάμενους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων κατά το υπόλοιπο της μεταβατικής περιόδου έως την συγχώνευσή τους στον νέο ενιαίο ΦΟΔΣΑ. Με το καταργούμενο τελευταίο εδάφιο της παρ.4 του άρθρου 104 του ν.3852/2010 παρατάθηκε η θητεία των διοικητικών συμβουλίων που είχαν εκλεγεί πριν την 1.1.2011 με αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η λειτουργία τους δεδομένου ότι τα περισσότερα των μελών δεν είναι πλέον αιρετοί.
Με την προτεινόμενη διάταξη οι δήμοι οφείλουν να ορίσουν νέους αντιπροσώπους και να συγκροτηθεί το διοικητικό συμβούλιο κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 246 του ν.3463/2006 και την συστατική πράξη (ανάλογα εάν είναι σύνδεσμοι ή ανώνυμες εταιρίες). Ως προς τον αριθμό των αντιπροσώπων ισχύει όμως ο αριθμός που προέκυπτε από τους πρώην ΟΤΑ που τώρα είναι δημοτικές ενότητες και συνεπώς το κάθε δημοτικό συμβούλιο θα πρέπει να ορίσει τόσους αντιπροσώπους όσους αντιστοιχούν στο σύνολο των αντιπροσώπων των ΟΤΑ που συγχωνεύθηκαν. Για την αντιπροσωπευτικότερη εκπροσώπηση κάθε δήμου μέλους του ΦΟΔΣΑ προβλέπεται η συμμετοχή και αντιπροσώπων που εκλέγονται από την μειοψηφία του δημοτικού συμβουλίου.