Το μεγαλύτερο μερίδιο συμμετοχής στη μείωση δαπανών έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση και αν εφαρμοζόνταν οι ίδιες μειώσεις στο σύνολο της κεντρικής και γενικής κυβέρνησης η χώρα θα παρουσίαζε ήδη πρωτογενή πλεόνασμα. Αυτά είναι δύο από τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τα στοιχεία που έδωσε την Τετάρτη στη δημοσιότητα η ΚΕΔΕ.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου από τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ Κώστα Ασκούνη καταδεικνύουν τη δυσχερή θέση στην οποία έχει περιέλθει ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία μόνο από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους έχει υποστεί μείωση 51% σε σχέση με το 2009.
Σύμφωνα με τα στοιχεία προκύπτει μείωση κατά 62% της ΣΑΤΑ, ενώ οι συνολικές δαπάνες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως ποσοστό του ΑΕΠ περιορίζονται στα χαμηλότερα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωησς. Συγκεκριμένα μετά τη Κύπρο και τη Μάλτα, η Ελλάδα με 3,1% βρίσκεται στο τέλος της λίστας των ευρωπαϊκών χωρών. Όπως επισημάνθηκε από τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ με βάση αυτά τα δεδομένα οι δήμοι είναι καταδικασμένοι σε «επενδυτική ανομβρία».
Η μείωση στα οικονομικά των δήμων έχει άμεσο αντίκτυπο και στις παρερχόμενες υπηρεσίες και μάλιστα σε μια κρίσιμη συγκυρία όπου η ζήτηση για υπηρεσίες κοινωνικής αλληλεγγύης εμφανίζεται ιδιαίτερα αυξημένη. Πάντως ο Κώστας Ασκούνης απαντώντας σε σχετική ερώτηση υπογράμμισε ότι η ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει πλήρη συναίσθηση του ρόλου της και για το λόγο αυτό συνεχίζει να έχει ως πρωταρχικό της στόχο την κοινωνική συνοχή και τη στήριξη των πολιτών που έχουν πληγεί από τη κρίση.
Μειωμένες κατά 51% οι επιχορηγήσεις από Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους των Δήμων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται οι επιχορηγήσεις των δήμων για λειτουργικές δαπάνες από το 2009 στο 2012 μειώθηκαν περίπου στο μισό. Η σημερινή ΣΑΤΑ (επιχορήγηση για επισκευές, συντηρήσεις και μικρές επενδύσεις) αντιστοιχεί στο 38% της ΣΑΤΑ που έλαβαν οι δήμοι το 2009. Από τα στοιχεία αυτά και μόνο προκύπτει το συμπέρασμα, ότι εάν οι μειώσεις που εφαρμόστηκαν στην ΤΑ εφαρμοζόταν στο σύνολο της κεντρικής και γενικής κυβέρνησης η χώρα θα παρουσίαζε ήδη πρωτογενή πλεονάσματα και δεν θα υπήρχε ανάγκη για την εφαρμογή πρόσθετων επώδυνων μέτρων.
Οικονομικά Στοιχεία Δήμων
Από τον παρακάτω πίνακα παρατηρείται ότι κατά την περίοδο της κρίσης και παρά τις δραστικές μειώσεις των επιχορηγήσεων οι δήμοι προσπαθούν να νοικοκυρέψουν τα οικονομικά τους. Οι υποχρεώσεις και ο δανεισμός παρουσιάζει μία ελαφρά υποχώρηση ενώ τα διαθέσιμα περιορισμένη αύξηση. Η συμμετοχή των ληξιπρόθεσμων οφειλών των δήμων στο δημοσιονομικό χρέος της χώρας είναι μικρότερη από 0,27%. Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, στη διαμόρφωση του δημοσιονομικού ελλείμματος η πρωτοβάθμια ΤΑ δεν συμμετέχει ούτε με ένα ευρώ.
Νομικά Πρόσωπα των Δήμων
Τα ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μειώθηκαν από 5.880 σε 1.138. Ο δραστικός περιορισμός των νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου οδήγησε σε μεγάλες εξοικονομήσεις. Οι οποίες έχουν να κάνουν με το διαχειριστικό κόστος των νομικών αυτών προσώπων.
Προσωπικό Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Εάν από τις 85.034 εργαζόμενους αφαιρεθούν οι 12.292 που προήλθαν από μεταφορά αρμοδιοτήτων προκύπτει ότι μεταξύ του 2010 και 2011 αποχώρησαν από την ΤΑ 4.839 εργαζόμενοι
Αμοιβές δημάρχων
Ένας άλλος σημαντικός τομέας εξοικονομήσεων προήλθε από τον περιορισμό του κόστους των αιρετών. Ο περιορισμός αυτός δεν προήλθε μόνο από τον περιορισμό του αριθμού του πολιτικού προσωπικού των δήμων λόγω της εφαρμογής του «Καλλικράτη».
Οι Έλληνες αιρετοί στους δήμους έχουν υποστεί μειώσεις μεγαλύτερες από οποιαδήποτε άλλη κατηγορία του πολιτικού προσωπικού της χώρας αφού υπέστησαν επιπλέον μειώσεις:
- Με την εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτης» και την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της αποζημίωσης.
- Την κατάργηση της αυτοτελούς φορολόγησης τους
- Τον περιορισμό των 14 αποζημιώσεων ετησίως σε 12
- Την περικοπή μίας επιπλέον μηνιαίας αποζημίωσης
- Την αλλαγή του τρόπου αποζημίωσης των αιρετών δημοσίων υπαλλήλων
Τρεις ειδικές εισφορές,
- Την επιπλέον μείωση της αποζημίωσης τους κατά 10%, που προβλέπεται στο νέο μνημόνιο
- Τη θεσμοθέτηση του επαγγελματικού ασυμβιβάστου
Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί ότι η πρωτοβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει καταδικαστεί σε μία επενδυτική ανομβρία. Η ΣΑΤΑ όπως τονίστηκε καρκινοβατεί, το πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ» έληξε άδοξα ενώ το πρόγραμμα «ΕΛΛΑΔΑ» ουσιαστικά αγνοείται. Είναι φανερό ότι οποιαδήποτε μείωση πλήττει πλέον τον σκληρό πυρήνα των ανελαστικών δαπανών. Οποιαδήποτε μείωση στα οικονομικά των δήμων θα έχει άμεσο αντίκτυπο στις παρεχόμενες υπηρεσίες. Ιδιαίτερα στην παρούσα συγκυρία που η ζήτηση για υπηρεσίες κοινωνικής αλληλεγγύης αυξάνεται, οποιοσδήποτε περιορισμός της χρηματοδότησης τους θα τους επιφέρει καίριο πλήγμα.