Το φετινό συνέδριο της ΚΕΔΕ βρίσκει την Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμέτωπη με μια μεγάλη πρόκληση: την αλλαγή του Καλλικράτη και την προώθηση μιας ουσιαστικής μεταρρύθμισης στη λειτουργία του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης. Με βάση αυτή την πρόκληση, ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο οδικός χάρτης που πρέπει να χαράξει το συνέδριο και εν γένει η Αυτοδιοίκηση;
Για να προχωρήσει μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στη λειτουργία του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης θα πρέπει να καθορισθούν και να ληφθούν αποφάσεις για τις βασικές αρχές της μεταρρύθμισης που κατά τη γνώμη μας είναι η Αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και ευθυνών με την ανάλογη αποκέντρωση των πόρων και η Περιφερειακή Ανάπτυξη.
Η μεταρρύθμιση πρέπει να οδηγεί σε ταχεία λήψη αποφάσεων με τη συμμετοχή των πολιτών. Με βάση τις παραπάνω αρχές χρειάζεται ένα Επιτελικό Κράτος , με Επιτελικά Υπουργεία που θα καθορίζουν τους κανόνες (νομοθετικές ρυθμίσεις) και παράλληλα θα αναπτύξουν υπηρεσίες έλεγχου, που θα εξασφαλίζουν ότι τα κλιμάκια που ακολουθούν θα εφαρμόζουν τη πολιτική και τους Νόμους του Κράτους. Η Κεντρική Διοίκηση (η Κυβέρνηση) θα πρέπει να διαθέτει πυλώνες συνέχειας του κράτους (Μόνιμους Υφυπουργούς) και οι εκλεγμένοι Υπουργοί να χαράζουν τη πολιτική της Διοικούσας Πολιτικής Παράταξης. Τα Επιτελικά Υπουργεία να απορροφήσουν και όλες τις αρμοδιότητες των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων που δεν μπορούν να ανατεθούν στις Αιρετές Περιφέρειες , οι οποίες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις πρέπει να καταργηθούν , περιορίζοντας έτσι ένα επίπεδο διοίκησης, και έτσι θα αυξηθεί η ταχύτητα λήψης των αποφάσεων. Με την επόμενη συνταγματική αναθεώρηση μερικές από τις αρμοδιότητες της Αποκεντρωμένης Διοίκησης να περάσουν στις Αιρετές Περιφέρειες. (όπως π.χ δάση, περιβάλλον κ.α).
Δεύτερο επίπεδο Διοίκησης να αποτελέσει η Αιρετή Περιφέρεια, με κύρια αποστολή την Ανάπτυξη, με σαφείς εκτελεστικές αρμοδιότητες, με προϋπόθεση βέβαια την αποκέντρωση των πόρων προς αυτήν .
Τρίτο επίπεδο Διοίκησης να αποτελέσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ βαθμού (ΟΤΑ) η οποία θα είναι αρμόδια για την επίλυση το Τοπικών Υποθέσεων, και όλες τις λειτουργίες που λαμβάνουν χώρα στα πλαίσια της καθημερινότητας του πολίτη. (Κοινωνικό κράτος , εκπαίδευση ,υγεία, ασφάλεια, συγκοινωνίες κ.α.).
Κομβικό σημείο για το μέλλον και το νέο ρόλο που πρέπει να έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αποτελεί η δρομολογούμενη αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που τη διέπει. Ποιες αλλαγές θεωρείτε καθοριστικές, ούτως ώστε να μπορούν οι δήμοι να αποφασίζουν για το μέλλον των τοπικών τους κοινωνιών, την τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, για βιώσιμες και έξυπνες πόλεις, για τη διασφάλιση της διαφάνειας, για τη μεταρρύθμιση του κράτους και της ίδιας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
Κομβικό σημείο για το μέλλον και το ρόλο που πρέπει να έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί η Διοίκηση των Τοπικών Υποθέσεων και η Οικονομική Αυτοτέλεια. Ειδικότερα πρέπει να εξασφαλισθεί η πλήρης στελέχωση των νησιωτικών Δήμων ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους π.χ μηχανικούς για τα Γραφεία Δόμησης και την Τεχνική Υπηρεσία, Κτηνίατρο και Γεωπόνο για την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα. Η νησιωτικότητα θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στην οργάνωση και στελέχωση των νησιωτικών Δήμων.
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι μία από τις αλλαγές του Καλλικράτη, αφορά στην εφαρμογή της απλής αναλογικής από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019. Αντιθέτως η θέση της ΚΕΔΕ είναι ότι πρώτα πρέπει να μεταρρυθμιστεί το κράτος και μετά να γίνει οποιαδήποτε συζήτηση για αλλαγή εκλογικού συστήματος. Ποια είναι η δική σας θέση;
Η εφαρμογή της απλής αναλογικής στη Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί ένα σημαντικό σύστημα επιλογής αφού εξασφαλίζει την τέλεια αντιπροσώπευση της κοινωνίας και ως εκ τούτου τη συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων αλλά προϋποθέτει πολίτες υψηλής πολιτικής υπευθυνότητας και ως εκ τούτου εκλεγμένους αντιπροσώπους, οι οποίοι θα συνεργάζονται στη λήψη αποφάσεων και δεν θα αποτελούν τροχοπέδη στη λειτουργία του Δήμου.
Αμφιβάλουμε αν η προϋπόθεση αυτή υπάρχει τώρα και ως εκ τούτου η απλή αναλογική θα οδηγήσει ή στην ακυβερνησία ή στη Διοίκηση του Δήμου όχι από τη πλειοψηφία αλλά από μια ή δυο μειοψηφίες , οι οποίες θα εκβιάζουν.
Για αυτό η Απλή Αναλογική εφόσον εφαρμοσθεί θα πρέπει να συνοδεύεται από κανόνες που θα εξασφαλίζουν την ομαλή διακυβέρνηση του Δήμου.
Δεν νομίζω ότι η αλλαγή του εκλογικού συστήματος στους Δήμους πρέπει να έχει ως προϋπόθεση τη μεταρρύθμιση του Κεντρικού Κράτους. Ιδανικά ίσως θα ήταν καλύτερο , όμως δεν αποτελεί ικανή και αναγκαία συνθήκη.
Ένα από τα βασικά αιτήματα που προβάλει η Αυτοδιοίκηση σήμερα είναι να της δοθεί η δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά στην αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της χώρας, την επιστροφή της κοινωνίας στην κανονικότητα, και τον επαναπατρισμό των νέων που «έδιωξε» η κρίση. Με ποιον τρόπο και ποια εργαλεία θεωρείτε ότι μπορούν να στηριχθούν οι αναπτυξιακές δυνατότητες των δήμων σήμερα;
Είναι γεγονός ότι η Ανάπτυξη θα συμβάλει και στον επαναπατρισμό των νέων και στην επιστροφή της κοινωνίας στη κανονικότητα , όμως η ανάπτυξη προϋποθέτει ενέργειες από όλα τα επίπεδα της Διοίκησης , την Κεντρική και την Αυτοδιοίκηση Α’ και Β΄ Βαθμού. Οι αναπτυξιακές δυνατότητες των Δήμων μπορούν να στηριχθούν :
α. Με εκπόνηση από μια ομάδα ειδικών επιστημόνων ενός μακροχρόνιου σχεδίου ανάπτυξης με τις προϋποθέσεις που θα θέσει η Τοπική Κοινωνία, όπως βιώσιμη ανάπτυξη, προστασία του περιβάλλοντος κ.τ.λ.
β. Με χρηματοδότηση του προγράμματος ανάπτυξης τόσο από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και άλλα Ταμεία όσο και με εκχώρηση μέρους του ΕΣΠΑ στη Τοπική Αυτοδιοίκηση.
γ. Με στελέχωση των Δήμων ώστε να μπορέσουν να αναπτύξουν όλες τις λειτουργίες οι οποίες θα στηρίξουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες. Ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές, τα σχέδια ανάπτυξης με την εκπόνηση τους για κάθε νησί ξεχωριστά θα πρέπει να συνδυασθούν με τα σχέδια των άλλων νησιών και αυτό είναι το έργο της Αυτοδιοίκησης Β’ βαθμού.
Είναι γεγονός ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην οκταετία της κρίσης υπέστη πρωτοφανείς περικοπές των εσόδων της, ενώ και ο κρατικός προϋπολογισμός του 2018 προβλέπει περαιτέρω μειώσεις. Ποιες θεωρείτε ότι πρέπει να είναι οι άμεσες οικονομικές διεκδικήσεις των δήμων;
Οι άμεσες οικονομικές διεκδικήσεις των Δήμων θα πρέπει να είναι κατ’ αρχήν η επιστροφή όλων των παρακρατηθέντων πόρων από τους Δήμους και η μη περαιτέρω μείωση των επιχορηγήσεων ΚΑΠ, ΣΑΤΑ κτλ και η εν γένει επαναφορά της οικονομικής αυτοτέλειας.
Επίσης θα πρέπει να καθορισθούν κριτήρια για τη κατανομή των πόρων των Περιφερειών , ώστε ο κάθε Δήμος να συμμετέχει με βάση τις ανάγκες του π.χ ο Θησέας ως χρηματοδοτικό πρόγραμμα εκτιμάται ως επιτυχημένο.