Η αναζήτηση νέων μορφών διακυβέρνησης των μητροπολιτικών περιοχών στην Ελλάδα είναι σε εξέλιξη και την τελευταία δεκαπενταετία έχει κατατεθεί πλούσιος ακαδημαϊκός και πολιτικός προβληματισμός.
Σήμερα οι ευκαιρίες, οι προκλήσεις, οι υποχρεώσεις προς τους πολίτες, αλλά και οι δυνατότητες για την ανάδειξη των αστικών κέντρων σε πόλο μητροπολιτικής εμβέλειας στο διεθνή και ευρωπαϊκό χώρο πολλαπλασιάζονται. Ταυτόχρονα όμως οι μητροπολιτικές περιοχές της χώρας βιώνουν έντονα και σημαντικά προβλήματα, η αντιμετώπιση των οποίων εμποδίζεται από την πολυαρχία, την έλλειψη συντονισμού και ενιαίου σχεδιασμού του κατακερματισμένου συστήματος διοίκησης και την αλληλοεπικάλυψη των αρμοδιοτήτων τους. Επομένως η ανάγκη της διοικητικής αναδιάρθρωσης αυτών των περιοχών και της αποτελεσματικότερης διακυβέρνησής τους είναι πλέον επιτακτική.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας θεωρώντας ότι οι συνθήκες για την αναζωπύρωση του κοινωνικού διαλόγου, την αποκέντρωση, τα ρόλο των πολιτών και την αποτελεσματική μητροπολιτική διακυβέρνηση είναι ώριμες προχωρά στη συνδιοργάνωση διήμερου συνεδρίου με θέμα «Μητροπολιτική Διακυβέρνηση».
Το συνέδριο θα διεξαχθεί στις 23 και 24 Ιουνίου 2005 στην Αθήνα (ξενοδοχείο Divani Caravel) και συνδιοργανώνεται από την ΚΕΔΚΕ, την ΤΕΔΚ Ν. Αττικής, το Δήμο Αθηναίων, την ΤΕΔΚ Ν. Θεσσαλονίκης, το Δήμο Θεσσαλονίκης και την επιστημονική υποστήριξη του Ινστιτούτου Αστικού Περιβάλλοντος και Ανθρώπινου Δυναμικού του Παντείου Πανεπιστημίου.
Αφετηρία του σημερινού προβληματισμού για τη μητροπολιτική διακυβέρνηση στη χώρα μας θα αποτελέσουν επιστημονικές και πολιτικές απόψεις με βάση τη διεθνή και ευρωπαϊκή εμπειρία συγκεκριμένων μητροπολιτικών πεδίων πολιτικής στις μητροπολιτικές περιοχές. Απόψεις που θα μεταφέρουν ακαδημαϊκοί και αιρετοί από τον ελληνικό και διεθνή χώρο.
Πέντε βασικά σενάρια
Συνοψίζοντας τις μέχρι τώρα μελέτες που έχουν γίνει για την ανάπτυξη του μητροπολιτικού μοντέλου διακυβέρνησης στη χώρα μας (μελέτες: Ακαδημίας Αθηνών, Ινστιτούτου Περιφερειακής Ανάπτυξης –Πάντειο Πανεπιστήμιο, Ε.Μ.Π, ΙΑΠΑΔ Παντείου, ΑΠΘ κ.α.) και συνδυάζοντας τις προτάσεις που αυτές περιλαμβάνουν, αναδεικνύονται τα εξής πέντε σενάρια μητροπολιτικής μεταρρύθμισης.
Α. Μητροπολιτικός Δήμος
Δημιουργείται ένας ισχυρός Δήμος μετά από αναγκαστική συνένωση πρωτοβάθμιων ΟΤΑ. Ο δήμος και τα διαμερίσματά του διοικούνται από αιρετά όργανα και εκπροσωπούνται από το Περιφερειακό Συμβούλιο. Υπό μία παραλλαγή, ο εν λόγω μητροπολιτικός δήμος περιλαμβάνει το Θριάσιο και τα Μεσόγεια στην Αττική.
Β. Μητροπολιτικός Σύνδεσμος
Οι ΟΤΑ πρώτου ή και δεύτερου βαθμού εκπροσωπούνται στο διοικητικό συμβούλιο μητροπολιτικού συνδέσμου, ο οποίος θα έχει αρμοδιότητα: Στην μεν Αθήνα, είτε σε ολόκληρη την Αττική είτε στο πολεοδομικό συγκρότημα μαζί με το Θριάσιο και τα Μεσόγεια, στη δε Θεσσαλονίκη είτε στο πολεοδομικό συγκρότημα είτε στο νομό, είτε στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Γ. Μητροπολιτική Περιφέρεια – Αποκεντρωμένο Κράτος
Ενισχύεται η Περιφέρεια, ως αποκεντρωμένη μονάδα της κρατικής διοίκησης, με πόρους και αρμοδιότητες, ενώ αναβαθμίζεται η συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού στο Περιφερειακό Συμβούλιο, στο οποίο θα προεδρεύει ο γενικός γραμματέας Περιφέρειας.
Δ. Μητροπολιτική Νομαρχία – δευτεροβάθμιος ΟΤΑ
Συγκροτείται δευτεροβάθμιος μητροπολιτικός ΟΤΑ σε ολόκληρη την Αττική ή μόνο σε μέρος της (πολεοδομικό συγκρότημα μαζί με το Θριάσιο και Μεσόγεια), ο οποίος θα αναλάβει μητροπολιτικές λειτουργίες. Στη Θεσσαλονίκη, αντίστοιχος ΟΤΑ συγκροτείται στο νομό Θεσσαλονίκης. Βασικά όργανα του νέου σχήματος – που θα εκλέγονται με ενιαίο ψηφοδέλτιο) θα είναι ο αιρετός πρόεδρος και το άμεσα εκλεγόμενο Συμβούλιο, ενώ ο μητροπολιτικός ΟΤΑ θα υποδιαιρείται σε νομαρχίες (παραμένουν οι 4 στην Αττική ή αναδιαρθρώνονται σε 6 έως 8), οι οποίες θα διευθύνονται από νομάρχες, οι οποίοι θα εκλέγονται άμεσα και θα συμμετέχουν στο Μητροπολιτικό Συμβούλιο, καθώς και από Νομαρχιακή Επιτροπή.
Ε. Μητροπολιτικό Περιφερειακό Συμβούλιο («Μικτό Σχήμα»)
Μετεξέλιξη του Περιφερειακού Συμβουλίου με αναδιάταξη της σύνθεσής του. Συγκεκριμένα, το νέο, Μητροπολιτικό Περιφερειακό Συμβούλιο θα έχει τριμερή σύνθεση, αφού το ένα τρίτο των μελών του θα εκλέγεται από τους πολίτες της Περιφέρειας, το άλλο ένα τρίτο θα αποτελείται από εκπροσώπους των δύο βαθμών ΟΤΑ (Ν.Α. και μεγάλοι, κυρίως, δήμοι) και το τελευταίο τρίτο θα αποτελείται από εκπροσώπους διάφορων κοινωνικών φορέων. Ο πρόεδρος του Μικτού Περιφερειακού Συμβουλίου θα εκλέγεται έμμεσα από τα αιρετά μόνον μέλη (2/3 του συνόλου), είτε θα επιλέγεται από τη Βουλή.
Στην Αττική, τα γεωγραφικά όρια αυτού του σεναρίου ταυτίζονται με τα όρια της Περιφέρειας Αττικής.
Στη Θεσσαλονίκη, θα μπορούσε να προκριθεί η λύση ενός «διευρυμένου» σεναρίου με επεκτάσεις σε γειτονικούς νομούς. Ωστόσο δεν είναι ασύμβατες οι λύσεις ενός «ενδιάμεσου» (Νομός Θεσσαλονίκης), ή ενός «συνεκτικού» γεωγραφικού σεναρίου (Ευρύτερη Περιοχή Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης).
Διοικητικές δομές και κοινωνική διαβούλευση
Με εξαίρεση των, κατά σειρά, σεναρίων με αριθμό 3 και 5, στα υπόλοιπα σενάρια (1, 2 και 4) διατηρείται ο μετακλητός γενικός γραμματέας της Περιφέρειας μαζί με τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες του κράτους στην Περιφέρεια, ενώ καταργείται το Περιφερειακό Συμβούλιο υπό την σημερινή του μορφή. Παράλληλα, συγκροτείται όργανο ευρείας κοινωνικής διαβούλευσης με γνωμοδοτικό χαρακτήρα σε μητροπολιτικό επίπεδο.
Το πρόγραμμα του συνεδρίου θα το βρείτε στην ιστοσελίδα της ΚΕΔΚΕ www.kedke.gr.
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ