ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ Αθήνα, 19/05/2006
ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
ΕΛΛΑΔΑΣ
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Τη δημιουργία ειδικής γραμματείας παρά τω Πρωθυπουργώ με τελικό στόχο την δημιουργία με συναίνεση και διάλογο, επιτελικού κράτους με ισχυρές αποκεντρωμένες τομές μέσα από την προώθηση μεγάλων μεταρρυθμίσεων για μεγάλους και ισχυρούς ΟΤΑ, για αιρετή περιφερειακή αυτοδιοίκηση με βασική αποστολή την ανάπτυξη, για μητροπολιτική διακυβέρνηση β’ βαθμού, για φορολογική αποκέντρωση, για διασφάλιση του ελέγχου και της διαφάνειας παντού, πρότεινε ο πρόεδρος της ΚΕΔΚΕ κ. Πάρις Κουκουλόπουλος στον παριστάμενο πρωθυπουργό κ. Κώστα Καραμανλή, χαιρετίζοντας το συνέδριο «Αυτοδιοίκηση: Φορέας Δημοκρατίας και Μοχλός Κοινωνικών Αλλαγών και Ανάπτυξης» που συνδιοργανώνουν σήμερα και αύριο στους Δελφούς το Ινστιτούτο Ερευνών και Πολιτικής Στρατηγικής για την Ανάπτυξη και τη Διακυβέρνηση «ΙΝΕΡΠΟΣΤ», το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης και το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών «Ε.Π.Κε.Δ.»
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία του προέδρου της ΚΕΔΚΕ κ. Πάρι Κουκουλόπουλου :
Την περασμένη βδομάδα άνοιξε και επίσημα η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, μια συζήτηση που ήδη έφερε στο προσκήνιο την αποκέντρωση και την αυτοδιοίκηση.
Θυμάμαι ότι το 1999 στη Ρόδο, στο συνέδριο της ΚΕΔΚΕ, είχαμε προσδιορίσει ως κυρίαρχο πρόβλημα της Τ.Α. ένα κλίμα περιοριστικό για το θεσμό (τότε βέβαια τα ΜΜΕ προτίμησαν να παίξουν τους «κουλοχέρηδες»).
Το Σεπτέμβρη του 2000 στην Αγία Πελαγία της Κρήτης καταφέραμε μαζί με την ΕΝΑΕ και τον αείμνηστο Θόδωρο Κατριβάνο να συμπεριληφθεί η ενδυνάμωση της αυτοδιοίκησης στη συνταγματική αναθεώρηση που σε λίγους μήνες ολοκληρωνόταν.
Κυριολεκτικά, δηλαδή, στο πάρα πέντε.
Το τοπίο σήμερα είναι σαφέστατα διαφορετικό.
Πριν λίγες μέρες ο Πρωθυπουργός παρουσίασε τις προτάσεις της Κυβέρνησης για τη συνταγματική αναθεώρηση συμπεριλαμβάνοντας τελικά και συγκεκριμένες διατάξεις που αφορούν την ενίσχυση της αποκέντρωσης και της αυτοδιοίκησης.
Μια μέρα πριν ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης είχε παρουσιάσει τις δικές του προτάσεις με τις οποίες έθεσε ως πρώτο στόχο της συνταγματικής αναθεώρησης ακριβώς την ενίσχυση της αποκέντρωσης και της αυτοδιοίκησης.
Είναι μια εξέλιξη που θέλω να τη χαιρετίσω αφού από κάθε άποψη μας ικανοποιεί και γιατί όχι, μας δικαιώνει.
Στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση συμμετέχουμε από την πρώτη στιγμή με ευθύνη και σοβαρότητα, με τεκμηριωμένες προτάσεις που έχουμε έγκαιρα επεξεργαστεί στα πλαίσια του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Αναρωτιέται βέβαια ο πολίτης, όλη αυτή η συζήτηση για το σύνταγμα και τους θεσμούς έχει ουσιαστικό περιεχόμενο;
Τον αφορά ή μήπως όχι;
Η απάντηση είναι αναντίρρητα ναι.
Το κύρος των θεσμών σχετίζεται με την ποιότητα της Δημοκρατίας μας και αυτή η υπόθεση μας αφορά όλους.
Δεν είναι όμως μόνον αυτό.
Η Ελλάδα είναι το πλέον συγκεντρωτικό κράτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 25.
Ο συγκεντρωτισμός αυτός αποτελεί το σοβαρότερο εμπόδιο στην ανάπτυξη και την ευημερία του τόπου.
Απαιτούνται ρήξεις και τομές και όχι δειλές, άτολμες και θολές μεταρρυθμίσεις.
– Μεγάλοι και ισχυροί Δήμοι, ικανοί να αποτελέσουν αυτόνομες και αυτοτελείς διοικητικές και προγραμματικές μονάδες
– Αιρετή Περιφερειακή αυτοδιοίκηση, με βασική αποστολή την ανάπτυξη
– Μητροπολιτική διακυβέρνηση δεύτερου βαθμού για Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με βασική αποστολή την ποιότητα ζωής και την ανταγωνιστικότητα των δύο πόλεων
– Φορολογική αποκέντρωση με στόχο την πραγματική αυτοδιοίκηση αλλά και την κοινωνία της ευθύνης
– Σύγχρονο επιτελικό κράτος, ικανό να εγγυηθεί το μέλλον της χώρας στις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης
– Έλεγχος και διαφάνεια παντού
– Συμμετοχή του πολίτη στις αποφάσεις και συνευθύνη.
Είναι νομίζω καθαρό ότι δεν μιλάμε για την ικανοποίηση κάποιων αιτημάτων της αυτοδιοίκησης.
Μιλάμε για το σύγχρονο κράτος.
Είναι το μεγάλο πολιτικό διακύβευμα της χώρας μας.
Η αποκέντρωση και η αυτοδιοίκηση είναι κλειδιά, είναι προϋποθέσεις για ν΄ απαντήσουμε πειστικά στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας, στην απαίτηση των πολιτών.
1. Αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την περιφερειακή ανάπτυξη.
Αν κοιτάξουμε πίσω απ΄ την κουρτίνα τις κατανομές του ΑΕΠ θα διαπιστώσουμε ότι το χάσμα μεταξύ κέντρου και περιφέρειας διαρκώς διευρύνεται. Οι αριθμοί δε λένε την αλήθεια. Αρκεί να συμπεριλάβει κανείς στο ΑΕΠ της Αττικής την περιοχή των Οινοφύτων που πλασματικά φορτώνεται στη Στερεά Ελλάδα και τις Κυκλάδες που αποτελούν τη δεύτερη κατοικία των κατοίκων των λεκανοπεδίου. Αν έτσι μετρήσουμε το ΑΕΠ τότε θα δούμε κατάματα την αλήθεια. Γι΄ αυτό η κατανομή του Δ΄ ΚΠΣ με έμφαση στην περιφέρεια από μόνη της δε λέει τίποτα. Η περιφερειακή ανάπτυξη χρειάζεται πρώτα απ΄ όλα ισχυρό υποκείμενο. Ισχυρούς δηλαδή αποκεντρωμένους θεσμούς τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης.
2. Η αποκέντρωση της φορολογικής εξουσίας είναι ο δρόμος που μας οδηγεί στην αυτοδιοίκηση αλλά και την κοινωνία της ευθύνης. Κυρίως όμως δίνει στην έννοια της διαφάνειας την πραγματική της υπόσταση. Ο πολίτης ξέρει που πάνε τα χρήματα του. Πώς επενδύονται και πώς αξιοποιούνται.
3. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης όλες οι δημόσιες πολιτικές οφείλουν να υπηρετούν ως πρώτιστο στόχο, την αποτελεσματικότητα. Δεν ξέρω αν χρειάζονται επιχειρήματα για το γεγονός ότι αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση είναι συνώνυμα της αποτελεσματικότητας.
Η Δανία πρόσφατα μέσα σε τρία χρόνια υποδιπλασίασε την ανεργία με τη ριζική αποκέντρωση πόρων και πολιτικών για την απασχόληση.
Ανάλογες επιλογές στο χώρο της παιδείας οδήγησαν πολλούς να αναφέρονται σήμερα στο Φιλανδικό πρότυπο παιδείας.
Η αυξημένη και συγκεκριμένη συνευθύνη τοπικών και περιφερειακών αρχών στην ανάπτυξη οδήγησαν τη Σουηδία στην κορυφή της ανταγωνιστικότητας παγκόσμια.
Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι και στις τρεις παραπάνω χώρες η οικονομική μεγέθυνση συνυπάρχει με ένα άρτια οργανωμένο κοινωνικό κράτος, που λειτουργεί με την ευθύνη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
4. Το ζήτημα του επιτελικού κράτους δεν είναι ζήτημα μείωσης του αριθμού των Υπουργείων. Είναι πρώτα απ΄ όλα ζήτημα προσανατολισμού. Στη σημερινή εποχή ολοένα και περισσότερες αποφάσεις που αφορούν το παρόν και το μέλλον λαμβάνονται σε υπερεθνικά κέντρα. Χρειαζόμαστε κεντρική κυβέρνηση με κυρίαρχο προσανατολισμό την εξωστρέφεια γιατί εκεί διακυβεύονται τα συμφέροντα της χώρας. Δε χρειαζόμαστε κυβερνήσεις που είναι αρμόδιες για 380 χιλιόμετρα οδικού δικτύου στην Αττική, όπου ανάμεσα στ΄ άλλα φροντίζουν να ποτίζουν τις νησίδες και να αλλάζουν και τις λάμπες.
5. Αποκέντρωση, αυτοδιοίκηση, συμμετοχή είναι βασικές επιλογές για να φτάσουμε στην κοινωνία της ευθύνης. Η λογική της ήσσονος προσπάθειας, οι πελατειακές λογικές και η εξατομικευμένη προσέγγιση όλων των ζητημάτων, η κοινωνία των τηλεθεατών πρέπει να λάβουν τέλος. Οι Έλληνες πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να δουλέψουμε σκληρά για να διατηρήσουμε και να επεκτείνουμε την ευημερία του τόπου. Δεν υπάρχει αυτόματος πιλότος. Ο μεγάλος πατερούλης που ακούει στο όνομα κράτος πνέει τα λοίσθια.
Με μια τέτοια ματιά στα πράγματα είναι προφανές ότι αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση μπορεί και πρέπει ν΄ αποτελέσει το κεντρικό πολιτικό ζητούμενο ενός μεγάλου κύματος μεταρρυθμίσεων.
Το στοίχημα είναι δύσκολο γιατί υπάρχουν τεράστιες δυνάμεις αδράνειας.
Συμφέροντα καλώς και κακώς νοούμενα, κοινωνικές συμπεριφορές, μειωμένη αξιοπιστία των θεσμών, υπερσυγκέντρωση πλούτου, δύναμης και ανθρώπων σ΄ έναν τόπο που πολώνει ολοένα και περισσότερο το δημόσιο διάλογο της χώρας σε δευτερεύοντα ζητήματα.
Δεν υπάρχει όμως άλλος δρόμος.
Εμείς πιστεύουμε ότι χρειάζεται μια βαθιά μεταβολή στη διοίκηση και το κράτος.
Χωρίς αυτή τη μεταβολή η ευκταία και η επιθυμητή από όλους κίνηση της Ελλάδας προς τα μπρος όχι μόνο δεν είναι εφικτή αλλά δεν μπορεί καν να νοηθεί.
Η διαμορφωμένη κατάσταση αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στο δρόμο για ανάπτυξη, για ποιότητα ζωής, για περισσότερη δημοκρατία.
Ακριβώς γι΄ αυτό το λόγο θέλω να προτείνω κύριε Πρόεδρε τη δημιουργία ειδικής γραμματείας παρά τω Πρωθυπουργώ με στόχο την προώθηση όλων των σχετικών ζητημάτων, με μια προσέγγιση συναινετική και δημιουργική, με μια ματιά στραμμένη στο μέλλον, με αναζήτηση λύσεων που θα ανταποκρίνεται στα προβλήματα που έρχονται.
Πιστεύουμε ότι η συγκρότηση μιας τέτοιας γραμματείας θα εξασφάλιζε μια απόσταση από το κράτος και θα μπορούσε έτσι να προσεγγίσει τα πράγματα πιο καθαρά και να κινηθεί ταχύτερα.
Η πρόταση αυτή δεν είναι καινοφανής.
Οι μεγάλες τομές χρειάζονται εγγύηση από το υψηλότερο δυνατό επίπεδο γιατί το υφιστάμενο σύστημα είναι παντοδύναμο και τις ακυρώνει.
Στη Δανία η κατάργηση του Υπουργείου Εργασίας στην οποία αναφερθήκαμε παραπάνω έγινε εφικτή γιατί την εγγυήθηκε ο Πρωθυπουργός κ. Ράσμουσεν.
Στην Αγγλία η κωδικοποίηση και απλούστευση της νομοθεσίας που αποτελείται πλέον από 30-40 εγχειρίδια είναι έργο μιας επιτροπής που δούλεψε εγκατεστημένη στη Ντάουνινγκ Στριτ γιατί χρειαζόταν την εγγύηση του Πρωθυπουργού.
Έτσι γίνονται οι μεγάλες τομές.
Με τις σκέψεις αυτές σας καλωσορίζω όλους στο συνέδριο που διοργανώνει το ΙΤΑ με το ΙΝΕΡΠΟΣΤ και το Ευρωπαϊκό πολιτιστικό κέντρο Δελφών το οποίο πιστεύουμε πως θα συμβάλει στην εμβάθυνση του διαλόγου για αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση και ένα σύγχρονο κράτος.
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ