Με επίκεντρο τη μνήμη των 149 θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026 στον Χορτιάτη η κεντρική εκδήλωση για την 82η επέτειο του Ολοκαυτώματος. Η τελετή, στην οποία παρέστη και ο Δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης και Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος Λάζαρος Κυρίζογλου, αποτέλεσε την κορύφωση των εκδηλώσεων Μνήμης του Δήμου Πυλαίας – Χορτιάτη και της τοπικής κοινωνίας.
Το πρωί τελέστηκε το 82ο Αρχιερατικό Μνημόσυνο στον Βυζαντινό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χορτιάτη χωροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Νεαπόλεως-Σταυρουπόλεως κκ Βαρνάβα. Ακολούθησε πομπή προς το Μνημείο Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, όπου πραγματοποιήθηκαν το Αρχιερατικό Τρισάγιο, η κατάθεση στεφάνων και το προσκλητήριο νεκρών.
Κεντρική ομιλήτρια στον τύμβο των θυμάτων ήταν η Κατερίνα Σταυρίδου, απόφοιτη του Λυκείου Χορτιάτη και σημαιοφόρος του σχολείου της, η οποία στις φετινές Πανελλαδικές Εξετάσεις εισήχθη στην Ιατρική Σχολή. Η παρουσία της έδωσε ιδιαίτερο συμβολισμό στην τελετή, καθώς η νέα γενιά του Χορτιάτη πήρε τη σκυτάλη της ιστορικής μνήμης.
Όπως δήλωσε η 18χρονη Χορτιατινή: «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη τιμή από το να είσαι απόγονος των Ηρώων του τόπου σου, των ανθρώπων που έφυγαν απο τη ζωή γονατιστοι για να περπατάμε σήμερα όρθιοι και ελεύθεροι»
Στις εκδηλώσεις παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας – Θράκης, Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, ως εκπρόσωπος του Πρωθυπουργού και της Κυβέρνησης, ο βουλευτής Β΄ Θεσσαλονίκης Θεόδωρος Καράογλου, ως εκπρόσωπος του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων. Παρόντες ήταν επίσης βουλευτές και εκπρόσωποι πολιτικών κομμάτων και παρατάξεων.
Την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας εκπροσώπησε ο Αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Σωκράτης Δωρής, ενώ παραβρέθηκαν ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας και ο Πρόεδρος ΔΣ του Αναπτυξιακού Οργανισμού Κεντρικής Μακεδονίας Θάνος Μπέγκας.
Το παρών έδωσαν ακόμη εκπρόσωποι προξενικών αρχών, μεταξύ των οποίων οι Γενικοί Πρόξενοι των ΗΠΑ, της Αυστρίας, της Γερμανίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και ο Επίτιμος Πρόξενος της Δημοκρατίας της Μολδαβίας στη Θεσσαλονίκη. Συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων, της Ελληνικής Αστυνομίας και του Πυροσβεστικού Σώματος, δήμαρχοι, αυτοδιοικητικοί, φορείς και σύλλογοι.
Ιδιαίτερη ήταν η παρουσία εκπροσώπων Μαρτυρικών Δήμων και Κοινοτήτων της χώρας. Ανάμεσά τους ο Δήμαρχος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας Ιωάννης Σταθάς, ο Δήμαρχος Αμφίπολης Στέργιος Φραστανλής, ο Αντιδήμαρχος Ιωαννιτών Πέτρος Παλάσχας, ο Πρόεδρος της Μαρτυρικής Κοινότητας Λιγκιάδων Κωνσταντίνος Φούκας, ο Πρόεδρος της Μαρτυρικής Κοινότητας Δροσοπηγής Φλώρινας Μιχαήλ Μάρου και ο Πρόεδρος του Τοπικού Συμβουλίου Κερδυλίων Γεώργιος Γκάλιος.
Στον Χορτιάτη βρέθηκε και αντιπροσωπεία από τον αδελφοποιημένο Δήμο Λατσιών – Γερίου της Κύπρου, με επικεφαλής τον Δήμαρχο Χρίστο Πιτταρά. Παρέστησαν επίσης ο Δήμαρχος Νεάπολης – Συκεών Σίμος Δανιηλίδης, ο Αντιδήμαρχος Θεσσαλονίκης Γεώργιος Αρβανίτης, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Πυλαίας – Χορτιάτη και Πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας Μιχάλης Γεράνης, η Πρόεδρος της Κοινότητας Χορτιάτη Δήμητρα Βλαχούδη, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί και τοπικοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι του Συλλόγου Οικογενειών Θυμάτων Ολοκαυτώματος Χορτιάτη και πλήθος κόσμου.
Το ιστορικό μήνυμα
Η εκδήλωση υπενθύμισε μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Κατοχής: στις 2 Σεπτεμβρίου 1944, 149 κάτοικοι του Χορτιάτη, στην πλειονότητά τους γυναίκες, παιδιά και βρέφη, έχασαν τη ζωή τους με μαρτυρικό τρόπο από τα ναζιστικά στρατεύματα και τους συνεργάτες τους.
Με την παρουσία πολιτικών, εκκλησιαστικών και αυτοδιοικητικών εκπροσώπων, η φετινή επέτειος ανέδειξε για ακόμη μία φορά την ανάγκη διατήρησης της συλλογικής μνήμης και τη διαρκή σημασία του μηνύματος «Ποτέ ξανά».
Το χρονικό της τραγωδίας
Στις 2 Σεπτεμβρίου 1944, 149 άνθρωποι στον Χορτιάτη —στην πλειονότητά τους γυναίκες, μικρά παιδιά και αβάπτιστα νήπια— μαρτύρησαν και βρήκαν τραγικό θάνατο. Τα θύματα κάηκαν ζωντανά από τα φλογοβόλα των Ναζί στον φούρνο του χωριού, τον φούρνο Γκουραμάνη, καθώς και στο σπίτι του Νταμπούδη.
Η σφαγή αποτέλεσε αντίποινα των ναζί για χτύπημα του ΕΛΑΣ που είχε προηγηθεί εναντίον δύο οχημάτων γερμανικής πομπής.
