Γαλλία
Πρωταρχικός στόχος της γαλλικής πολιτικής για τη μετανάστευση δεν είναι τόσο η ενσωμάτωση όσο η αφομοίωση. Με απλά λόγια, αναγνωρίζονται μεν ως Γάλλοι υπό ορισμένες προϋποθέσεις, ωστόσο επί της ουσίας δεν τους παρέχονται ιδιαίτερα προνόμια. Αναγνωρίζονται, δηλαδή, νομικά από το κράτος, όχι όμως και κοινωνικά.
Δύο βασικές αρχές διέπουν τον κώδικα περί γαλλικής υπηκοότητας, αφενός το «Δίκαιο εδάφους» ότι δηλαδή είσαι Γάλλος λόγω του τόπου γέννησης και κατοικίας, έστω και αν οι γονείς σου είναι αλλοδαποί, και το «Δίκαιο αίματος», βάσει του οποίου αποκτάς τη γαλλική υπηκοότητα ανεξάρτητα από τον τόπο γέννησης ή κατοικίας, υπό την προϋπόθεση οι γονείς σου να είναι Γάλλοι.
Αυτός ο κώδικας ιθαγένειας, που βασίζεται σε διάταγμα του 1945, αν και έκτοτε έχει δεχθεί ορισμένες τροποποιήσεις, ωστόσο στην πραγματικότητα δεν λειτούργησε ποτέ ως μέσο γνήσιας ενσωμάτωσης ούτε συνοδεύτηκε από μέτρα στήριξης στους μετανάστες, με αποτέλεσμα να κλείνει το μάτι στη διαφορετικότητα. Ετσι ακόμη και τα μέτρα καταπολέμησης της ανεργίας ή επαγγελματικής ένταξης, που κατά καιρούς λαμβάνονται, δεν στοχεύουν στους μετανάστες ως ιδιαίτερη μερίδα του πληθυσμού, αλλά τους αφορούν μόνον ως ασθενέστερα στρώματα.
Ο τομέας της απασχόλησης είναι εκείνος στον οποίο μπορεί εύκολα να γίνει αντιληπτός ο ρατσισμός και δεν είναι τυχαίο ότι το ποσοστό ανεργίας των Γάλλων «μεταναστών» είναι σχεδόν τριπλάσιο από αυτό του υπόλοιπου πληθυσμού. Αλλά και στην εκπαίδευση οι δυνατότητες που έχουν τα παιδιά των μεταναστών είναι πολύ λιγότερες από τους υπόλοιπους μαθητές. Ο «αποκλεισμός» τους είναι εμφανής και πολλές μεσοαστικές οικογένειες Γάλλων αποφεύγουν να στείλουν τα παιδιά τους σε σχολεία με μεγάλη αναλογία παιδιών μεταναστών.
Το αποτέλεσμα της εφαρμοζόμενης πολιτικής είναι με κάθε ευκαιρία να αναβιώνουν φαινόμενα ρατσισμού, όπως, για παράδειγμα, σε περιόδους οικονομικής ύφεσης.
Βρετανία
Περίπου 4,5 εκατομμύρια άνθρωποι που γεννήθηκαν στο εξωτερικό ζουν σήμερα στη Βρετανία και πολλοί απ’ αυτούς έχουν πολιτογραφηθεί Βρετανοί. Οι περισσότεροι κατάγονται από την Ινδία, το Πακιστάν, την Ιρλανδική Δημοκρατία, την Καραϊβική και τις ΗΠΑ.
Αν και η βασική αρχή είναι ότι η πολυπολιτισμικότητα εμπλουτίζει τον κοινωνικό ιστό της χώρας, αλλά και την αγορά εργασίας, αυτό θα ίσχυε αν υπήρχε και κοινωνική συνοχή. Ομως στην πραγματικότητα η ακολουθούμενη πολιτική, αντί να οδηγεί στην ενσωμάτωση των νέων πληθυσμών, τους αποκόβει κοινωνικά, οδηγώντας τους στο να διαμένουν σε συγκεκριμένες περιοχές, να κάνουν συγκεκριμένα επαγγέλματα και εν τέλει να συναναστρέφονται μόνο με ομοεθνείς τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλες ομάδες μεταναστών, προερχόμενες κυρίως από τη Σομαλία, το Ιράν και την Αγκόλα, δεν καταφέρνουν εύκολα να βρουν δουλειά, ορισμένες άλλες από το Μπαγκλαντές ή το Χονγκ Κονγκ εργάζονται ως χαμηλόμισθοι σε μικρές εμπορικές επιχειρήσεις, ενώ, τέλος, κάποιοι με προσωρινές άδειες εργασίας από τη Ν. Ζηλανδία ή τις Φιλιππίνες τα καταφέρνουν κάπως καλύτερα.
Σε κάθε περίπτωση, η περιθωριοποίηση των μεταναστών οδηγεί συχνά σε κοινωνικές εκρήξεις, κυρίως σε υποβαθμισμένες αστικές περιοχές της Βρετανίας.
Γερμανία
Αρχικά οι μετανάστες ήταν εργατική δύναμη. Το αποτέλεσμα είναι σήμερα να ζουν στη χώρα σχεδόν επτάμισι εκατομμύρια μετανάστες.
Η αυστηρή μεταναστευτική πολιτική που ακολουθούνταν και έδινε το προβάδισμα στην καταγωγή αντί του τόπου γεννήσεως στήριζε την υπηκοότητα στην πατρότητα, στη γλώσσα, στον πολιτισμό και τη θρησκεία από ένα σημείο και μετά δεν ήταν πλέον λειτουργική.
Η ανάγκη να αντιμετωπισθεί ένα υπαρκτό και μείζον πρόβλημα οδήγησε την κυβέρνηση της χώρας, το 1999, να ψηφίσει νομοθεσία που διευκολύνει τη χορήγηση γερμανικής υπηκοότητας. Με το νόμο της διπλής υπηκοότητας όσα παιδιά γεννιούνται σε γερμανικό έδαφος από ξένους γονείς γίνονται αυτόματα Γερμανοί πολίτες, αλλά διατηρούν και την υπηκοότητα της χώρας καταγωγής τους.
Ασφαλώς η αλλαγής στάσης των Γερμανών δεν οφειλόταν μόνο σε αλτρουιστικά και ανθρωπιστικά κριτήρια, αλλά και στην ανάγκη να ενισχυθεί η αγορά εργασίας με νέο δυναμικό, λόγω και του δημογραφικού προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα.
Ωστόσο, αν και ο νόμος άλλαξε και έγινε πιο ελαστικός δεν αντιμετώπισε άλλα προβλήματα που αφορούν τον τρόπο διαβίωσης των μεταναστών.
Ετσι σήμερα εντοπίζονται μεγάλα ελλείμματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής προοπτικής για πολλούς μετανάστες, αφού πολλοί αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το σχολείο νωρίς, περιοριζόμενοι στις κατώτατες εκπαιδευτικές βαθμίδες.
Αν σε αυτά προσθέσει κανείς και την ξενοφοβία που συχνά οδηγεί σε περιθωριοποίηση και φαινόμενα στοχοποίησης και «διώξεων» μεταναστών, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι οι μετανάστες στη Γερμανία σε πολλές περιπτώσεις λειτουργούν ως «βόμβα» στα θεμέλια του γερμανικού κοινωνικού ιστού.