Ένας νέος κόσμος ανοίγει τις πύλες του στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για τα διαστημικά προγράμματα που έχει ξεκινήσει να εφαρμόζει η Ευρώπη προκειμένου να βελτιώσει μια σειρά από υπηρεσίες της. Οι εφαρμογές αυτών των προγραμμάτων εμφανίζουν τεράστια ακτίνα δράσης και θα μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο σε κεντρικό, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Από την πρόγνωση καιρικών φαινομένων, μέχρι τον εντοπισμό αυθαιρέτων και την ασφαλή πλοήγηση τυφλών. (φωτο:http://cumbriansky.wordpress.com)
Αρκετές από τις δράσεις αυτές έχουν ξεκινήσει εδώ και χρόνια ενώ το τελευταίο διάστημα διαπιστώνεται μια έντονη κινητικότητα πάνω στα σχετικά ζητήματα. Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να μην είναι σε θέση να συντονιστεί ικανοποιητικά για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, ωστόσο όπως όλα δείχνουν, μπορεί να υλοποιήσει διαστημικά προγράμματα όπως, το EGNOS (Ευρωπαϊκή Γεωστατική Υπηρεσία Κάλυψης Ναυσιπλοΐας), το Galileo (ευρωπαϊκό δορυφορικό πρόγραμμα πλοήγησης που λειτουργεί σε παγκόσμιο επίπεδο), το NEREUS (Δίκτυο των Περιφερειών της Ευρώπης για τη χρήση διαστημικών τεχνολογιών) και το GMES (Παγκόσμια Παρακολούθηση του Περιβάλλοντος και της Ασφάλειας).
Η ΕτΠ για τη διαστημική πολιτική
Με το θέμα της διαστημικής πολιτικής ασχολήθηκε πρόσφατα και η Επιτροπή των Περιφερειών, το ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο της Ε.Ε., του οποίου τα μέλη προέρχονται από τις Τοπικές Αυτοδιοικήσεις των χωρών μελών. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων που έχουν γίνει διατυπώθηκε η άποψη ότι δορυφορικά συστήματα που αναπτύσσει η Ε.Ε., μπορούν να αξιοποιηθούν και σε τοπικό επίπεδο.
Για παράδειγμα θα μπορούν να εντοπίζουν σε πραγματικό χρόνο, αυθαίρετες κατασκευές, να μελετούν θέματα χωροταξίας και κτηματολογίου και να προχωρούν σε κυκλοφοριακές παρεμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις επισημάνσεις του συστήματος. Η χρήση των δορυφορικών προγραμμάτων μπορεί να είναι εποικοδομητική και σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος.
Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο γνωμοδότησης, το οποίο έχει καταρτιστεί από τον περασμένο Ιούνιο, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει η Ε.Ε. σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες να υιοθετήσει ένα «κοινό χάρτη πορείας», στον οποίο θα προσδιορίζονται οι «βασικές αρχές της μελλοντικής ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της διαστημικής έρευνας και της εξερεύνησης του διαστήματος».
Σε ότι αφορά το πρόγραμμα Παγκόσμιας Παρακολούθησης του Περιβάλλοντος και της Ασφάλειας (GMES), η Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα αναπόδραστο ευρωπαϊκό μέσο για τη διάθεση των απαραίτητων στοιχείων για την παρακολούθηση του περιβάλλοντος και την πολιτική προστασία. Μάλιστα το πρόγραμμα αυτό εκτιμάται ότι θα συμβάλει καθοριστικά στις προσπάθειες που καταβάλουν οι χώρες μέλη και η Τοπική Αυτοδιοίκηση για την καταπολέμηση των συνεπειών της αλλαγής του κλίματος. Για να βελτιωθεί η προσπάθεια που γίνεται η ΕτΠ προτείνει να αξιοποιηθούν τόσο οι δυνατότητες που προσφέρουν οι υφιστάμενες εθνικές υπηρεσίες, όσο και η ευρωπαϊκή δορυφορική μετεωρολογική υπηρεσία EUMETSAT. Σε αυτό το πλαίσιο τονίζει ότι χρειάζεται να διευκρινιστούν θέματα όπως τα εξής:
- η διασφάλιση ελεύθερης και δωρεάν πρόσβασης στη βάση δεδομένων για τους επιστήμονες και μια σειρά άλλους χρήστες
- ο προσδιορισμός της νομικής βάσης σε σχέση με την προστασία δεδομένων και
- ηδιασφάλιση της χρηματοδότησης μίας επιχειρησιακής λειτουργίας των υποδομών του συστήματος GMES
Η ΕτΠ τονίζει σε αυτό το πλαίσιο τον ουσιαστικό ρόλο που μπορούν να έχουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάπτυξη υπηρεσιών για το περιβάλλον και την δημόσια ασφάλεια. Για το λόγο αυτό προτείνει τη σύσταση περιφερειακών κέντρων ανάπτυξης και εφαρμογής. Επίσης τονίζει την ανάγκη ανάπτυξης δράσεων σε περιφερειακό επίπεδο. Ως ενδεικτικό παράδειγμα αναφέρεται από την Επιτροπή το δίκτυο μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών γνωστό ως NEREUS. Στο πρόγραμμα «Νηρέας» συμμετέχει ένα μεγάλο ποσοστό περιφερειακών οργάνων από χώρες μέλη (δυστυχώς δεν υπάρχει καμία εκπροσώπηση από την Ελλάδα). Το ΝEREUS ενεργεί ως ο βασικός κρίκος μεταξύ των Περιφερειών και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Μεταξύ των δράσεων που υλοποιούνται μέσω του συγκεκριμένου δικτύου είναι η πρόγνωση του καιρού και η διαχείριση της κυκλοφορίας. (φωτο:http://www.boatingbusiness.com)
Η Επιτροπή Περιφερειών υπογραμμίζει την ανάγκη οι διαστημικές εφαρμογές να μην περιοριστούν σε θέματα ασφάλειας και στρατιωτικής δράσης. Αν και επιδοκιμάζει τη δράση που αναπτύσσεται σε σχέση με την ασφάλεια στο πρόγραμμα GMES, ωστόσο θεωρεί αναγκαίο να προσδιοριστεί με ξεκάθαρο τρόπο ποιος είναι αυτός ο τομέας ασφάλειας. Για το λόγο αυτό ζητεί από την Επιτροπή να διευκρινίσει τα αίτια που στοιχειοθετούν την ανάγκη ενίσχυσης της συνιστώσας «ασφάλεια».
Δορυφόροι τηλεπικοινωνιών μια καινοτόμα δράση
Οι δορυφόροι τηλεπικοινωνιών αποτελούν έναν τομέα κλειδί για την ευρωπαϊκή βιομηχανία στον διαστημικό τομέα. Μάλιστα εκτιμάται ότι σε οικονομικό επίπεδο η σημασία των δορυφόρων τηλεπικοινωνιών, είναι καθοριστική. Η ΕτΠ εκφράζει τη θετική της γνώμη σχετικά με τους στόχους της Επιτροπής για την περαιτέρω ανάπτυξη των δορυφόρων τηλεπικοινωνιών. Όπως επισημαίνει στόχος είναι να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα κατάλληλων συχνοτήτων και να προωθηθεί με βιώσιμο τρόπο η ανάπτυξη νέων καινοτόμων υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, σε συνδυασμό με τα προγράμματα Galileo και GMES, ( όπως π.χ. τα δορυφορικά συστήματα αυτόματης αναγνώρισης AIS για την παρακολούθηση της παγκόσμιας κυκλοφορίας των πλοίων).
Οι ευρωπαϊκοί δορυφόροι στην υπηρεσία του «Καλλικράτη»
Σύμφωνα με Έλληνες επιστήμονες οι σχετικές δράσεις της Ε.Ε. θα μπορούσαν να τύχουν αποτελεσματικής εφαρμογής και μάλιστα με ιδιαίτερα επιτυχημένο τρόπο και στην ελληνική περιφέρεια. Συγκεκριμένα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε αυτοδιοικητικό επίπεδο προκειμένου να ολοκληρωθεί με επιτυχή τρόπο η μετάβαση από το πρόγραμμα «Καποδίστριας» στο πρόγραμμα «Καλλικράτης». Μέσα από την γεωγραφική αποτύπωση και των γενικότερων δεδομένων που παρέχουν τα συστήματα GIS το υπουργείο Εσωτερικών θα μπορούσε να μελετά τα δεδομένα που του παρέχονται από τους δήμους και να διαπιστώνει αν ανταποκρίνονται με αυτά που αποτυπώνονται στους χάρτες. Επίσης θα είναι σε θέση να διασταυρώνει στοιχεία σε σχέση με αναπτυξιακά έργα και υποδομές που χρηματοδοτούνται από προγράμματα όπως ήταν μέχρι τώρα ο «Θησέας». Αντίστοιχα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και για το εθνικό κτηματολόγιο ή την προστασία των δασικών εκτάσεων μετά από πυρκαγιές. (φωτο:http:///www.spacetoday.org
Τι είναι το EGNOS
Πρόκειται για την Ευρωπαϊκή γεωστατική υπηρεσία κάλυψης ναυσιπλοΐας, η οποία αποτελεί το πρώτο εγχείρημα της Ευρώπης στον τομέα της δορυφορικής πλοήγησης. Το EGNOS έχει αναπτυχθεί μέσω μιας τριμερούς συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Eurocontrol και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας. Είναι η πρώτη δραστηριότητα της Ευρώπης στον τομέα των παγκόσμιων δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης (GNSS) και αποτελεί τον πρόδρομο του προγράμματος Galileo. (φωτο:http://www.esa.int/esaCP/SEMSNSWDE2E_Norway_1.html)- Το EGNOS ετέθη σε μια πρώτη δοκιμαστική λειτουργία το καλοκαίρι του 2005 και ξεκίνησε να λειτουργεί κανονικά από τον Οκτώβριο του 2009 και αξιοποιείται σε τομείς όπως:
Αεροπορικές μεταφορές. Σε μια πλήρη εφαρμογή του βοηθά τόσο κατά τη πλοήγηση όσο και κατά τη διάρκεια της προσγείωσης. Διευκολύνει στον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας και συμβάλει στη μείωση των επίγειων υποδομών που απαιτούνται.
- Το EGNOS μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πλοήγηση και τη διαχείριση της κυκλοφορίας και στη θάλασσα. Μπορεί να προλάβει ατυχήματα και συγκρούσεις μεταξύ σκαφών.
- Χερσαίες μεταφορές: Το EGNOS μπορεί να αξιοποιηθεί και για τη διαχείριση των χερσαίων μεταφορών (οδικές, σιδηροδρομικές ή εσωτερικές πλωτές μεταφορές). Για παράδειγμα μεταφορικές εταιρείες θα μπορούν να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή που βρίσκονται τα οχήματά τους. Το ίδιο μπορούν να κάνουν και δημόσιες υπηρεσίες όπως αστυνομία, ΕΚΑΒ, αστικές συγκοινωνίες κ.α.
Το πρόγραμμα EGNOS έχει υλοποιηθεί με επιτυχία σε πιλοτικό επίπεδο για να βοηθήσει την μετακίνηση των τυφλών μέσα στις πόλεις. Επίσης έχει αξιοποιηθεί για να κατευθύνει οδηγούς σε πίστα αγώνων όπως ο Γύρος της Γαλλίας. Το EGNOS μπορεί να βοηθήσει ακόμα και τους γεωργούς προκειμένου να υλοποιήσουν εναέριους ψεκασμούς. Τέλος οι ψαράδες θα μπορούν να εντοπίζουν με ακρίβεια τα αλιεύματά τους, ενώ η αστυνομία θα ήταν σε θέση να παρακολουθεί με ακρίβεια περιπολίες και καταδιώξεις κακοποιών.