Η σχέση των νέων με τις τοπικές κοινωνίες σήμερα
Η ενεργή συμμετοχή των νέων στις τοπικές κοινωνίες αποτελεί βασικό πυλώνα της δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής, ζητήματα που βρίσκονται διαχρονικά στον πυρήνα του ενδιαφέροντος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ωστόσο, η πραγματικότητα που βιώνουν οι νέοι στην καθημερινότητά τους συχνά αποκαλύπτει ένα χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες τους και στον τρόπο με τον οποίο αυτές λαμβάνονται υπόψη από την τοπική αυτοδιοίκηση. Η έρευνα «Η φωνή σου, η πόλη σου», που υλοποιήθηκε από τον κ. Χρήστο Ντόνη στο πλαίσιο της δράσης του Εκπροσώπου Νεολαίας της Ελλάδας στο Κογκρέσο του Συμβουλίου της Ευρώπης, επιχειρεί να αποτυπώσει ακριβώς αυτή τη σχέση: πώς βλέπουν οι νέοι τις πόλεις τους, ποια προβλήματα τους απασχολούν και σε ποιο βαθμό αισθάνονται ότι συμμετέχουν στις τοπικές αποφάσεις.
Η φωνή των νέων μέσα από τα δεδομένα
Στην έρευνα συμμετείχαν 155 νέοι και νέες ηλικίας έως 30 ετών, με κυρίαρχη την ηλικιακή ομάδα 15–20 ετών. Το δείγμα αυτό αποτυπώνει μια γενιά που ζει έντονα τις συνέπειες των τοπικών πολιτικών στην καθημερινότητά της, από τη μετακίνηση και τη στέγαση μέχρι την ποιότητα των δημόσιων χώρων.
Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ξεκάθαρα ότι οι νέοι αντιλαμβάνονται την πόλη τους πρωτίστως μέσα από πρακτικά ζητήματα. Στην κορυφή των προβλημάτων που εντοπίζουν βρίσκεται το ζήτημα των μετακινήσεων: κυκλοφοριακό χάος, έλλειψη θέσεων στάθμευσης, αναξιόπιστα μέσα μαζικής μεταφοράς και ανεπαρκής προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία. Ακολουθεί το στεγαστικό, το οποίο για πολλούς νέους μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα παραμονής ή αποχώρησης από την πόλη τους.
Παράλληλα, οι νέοι επισημαίνουν ζητήματα καθαριότητας, αισθητικής του αστικού χώρου και έλλειψης δομών και δράσεων που να απευθύνονται ειδικά στη νεολαία. Οι πόλεις συχνά βιώνονται ως χώροι που σχεδιάζονται «για άλλους», χωρίς ουσιαστική μέριμνα για τις ανάγκες και τις ιδέες των νεότερων γενεών.
Εμπιστοσύνη και συμμετοχή: ένα κρίσιμο έλλειμμα
Ιδιαίτερη σημασία έχει το εύρημα που αφορά τη σχέση εμπιστοσύνης των νέων με την τοπική αυτοδιοίκηση. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα αξιολογούν χαμηλά τον τρόπο με τον οποίο οι δήμοι αντιμετωπίζουν τα τοπικά προβλήματα και, κυρίως, το κατά πόσο λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις των νέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Πολλοί νέοι δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν πώς μπορούν να συμμετάσχουν ενεργά στα τοπικά κοινά ή θεωρούν ότι, ακόμη κι αν εκφράσουν άποψη, αυτή δεν θα έχει πραγματικό αντίκτυπο. Το έλλειμμα ενημέρωσης και διαύλων επικοινωνίας λειτουργεί αποτρεπτικά, ενισχύοντας την αίσθηση αποστασιοποίησης από την τοπική δημοκρατία.
Από τα προβλήματα στις προτάσεις
Παρά την κριτική στάση, η έρευνα δεν περιορίζεται στην καταγραφή προβλημάτων. Οι νέοι καταθέτουν συγκεκριμένες προτάσεις που δείχνουν ότι επιθυμούν να είναι μέρος της λύσης. Για τις μετακινήσεις προτείνουν παρεμβάσεις όπως οργανωμένες δημοτικές υποδομές στάθμευσης, βελτίωση πεζοδρομίων και δρόμων, πεζοδρομήσεις και συστήματα «Park and Ride». Στο στεγαστικό, αναδεικνύουν την ανάγκη για προγράμματα στήριξης νέων και ανάπτυξη φοιτητικών κατοικιών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη δημιουργία χώρων νεολαίας, εργαστηρίων, τοπικών δράσεων και ευκαιριών εθελοντισμού, που μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα σύνδεσης των νέων με την τοπική κοινωνία.
Ο ρόλος του Εκπροσώπου Νεολαίας και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η έρευνα αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο ρόλο και τα project του Εκπροσώπου Νεολαίας της Ελλάδας στο Κογκρέσο του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο οποίος στοχεύει στην ενίσχυση της συμμετοχής των νέων στη δημοκρατική ζωή σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Μέσα από τη σύνδεση των τοπικών δεδομένων με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, αναδεικνύεται ότι τα ζητήματα που απασχολούν τους νέους στην Ελλάδα δεν είναι απομονωμένα, αλλά συνδέονται με κοινές ευρωπαϊκές προκλήσεις: συμμετοχή, εμπιστοσύνη στους θεσμούς και ποιότητα ζωής στις πόλεις.
