Το φετινό συνέδριο της ΚΕΔΕ βρίσκει την Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμέτωπη με μια μεγάλη πρόκληση: την αλλαγή του Καλλικράτη και την προώθηση μιας ουσιαστικής μεταρρύθμισης στη λειτουργία του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης. Με βάση αυτή την πρόκληση, ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο οδικός χάρτης που πρέπει να χαράξει το συνέδριο και εν γένει η Αυτοδιοίκηση;
Ο Καλλικράτης ήταν μια σημαντική μεταρρυθμιστική πρόταση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση που όμως η εφαρμογή του περιορίστηκε στη δημιουργία πολλαπλών ελεγκτικών μηχανισμών, στη μεταβίβαση επιλεκτικά αρμοδιοτήτων χωρίς τους απαιτούμενους πόρους και γενικότερα επιχειρήθηκε η μετάβαση σε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο χωρίς πόρους και με επιπλέον περικοπές που αγγίζουν το 60%.
Η οικονομική αποδυνάμωση των ΟΤΑ και η δημιουργία ενός απίστευτα γραφειοκρατικού περιβάλλοντος είχε ως αποτέλεσμα την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις σημερινές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, αλλά και να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην προσπάθεια ανάκαμψης της Χώρας. Αναφερόμενος ειδικότερα στους μικρούς νησιωτικούς δήμους, μιας και είμαι Δήμαρχος σε ένα μικρό δήμο, η διαπίστωση είναι πως σε αυτούς τους ΟΤΑ η κατάσταση είναι πλέον αδιέξοδη διότι παρά τα τεράστια λειτουργικά προβλήματα τα οποία αντιμετώπιζαν πριν την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου λόγω της υποστελέχωσής τους, κλήθηκαν να υπηρετήσουν τις μικρές απομονωμένες κοινωνίες τους και να διαδραματίσουν τον αναπτυξιακό τους ρόλο μέσα σε ένα άκρως γραφειοκρατικό περιβάλλον, οικονομικά αποδυναμωμένοι και με σοβαρότερα προβλήματα στελέχωσης, αφού έχασαν προσωπικό λόγω συνταξιοδότησης, χωρίς την δυνατότητα έστω αντικατάστασής του.
Προκαλεί απογοήτευση το γεγονός πως παρά την πρόβλεψη που υπάρχει στο σύνταγμά μας, οι ιδιαίτερα προβληματικοί μικροί νησιωτικοί δήμοι αντιμετωπίστηκαν χωρίς να αναγνωρισθούν οι αδυναμίες τους, γεγονός που τους οδήγησε σε απόλυτα αδιέξοδα.
Ευελπιστώ πως στο επερχόμενο συνέδριο η άρση του αδιεξόδου στο οποίο έχουν περιέλθει οι μικροί νησιωτικοί Δήμοι θα είναι ψηλά στην ατζέντα των θεμάτων που θα συζητηθούν.
Κομβικό σημείο για το μέλλον και το νέο ρόλο που πρέπει να έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αποτελεί η δρομολογούμενη αλλαγή του θεσμικού πλασίου που τη διέπει. Ποιες αλλαγές θεωρείτε καθοριστικές, ούτως ώστε να μπορούν οι δήμοι να αποφασίζουν για το μέλλον των τοπικών τους κοινωνιών, την τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, για βιώσιμες και έξυπνες πόλεις, για τη διασφάλιση της διαφάνειας, για τη μεταρρύθμιση του κράτους και της ίδιας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
Θεωρώ πως η Τοπική Αυτοδιοίκηση σε προτεραιότητα θα πρέπει να διεκδικήσει την θεσμικά προβλεπόμενη οικονομική και διοικητική της αυτοτέλεια, καθώς και τον περιορισμό των ανούσιων γραφειοκρατικών διαδικασιών, έτσι ώστε να αποτελέσει το βασικότερο και πλέον αξιόπιστο αναπτυξιακό εργαλείο των τοπικών κοινωνιών.
Για τούς μικρούς νησιωτικούς δήμους εάν δεν προχωρήσουμε άμεσα στην απολύτως απαραίτητη στελέχωσή τους και στο στήσιμο αξιόπιστων δομών αποτελεσματικής στήριξής τους (τεχνική και γενικότερα επιστημονική στήριξη) τουλάχιστον ανά γεωγραφική ενότητα, οι δήμοι αυτοί όχι μόνο δεν θα αποτελέσουν το αναπτυξιακό εργαλείο για τις μικρές και με ιδιαιτερότητες κοινωνίες τους, αλλά θα αδυνατούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες παροχής υπηρεσιών που θα προκύπτουν από την καθημερινότητα, καθώς και στην απαιτούμενη επάρκεια για την συντήρηση και λειτουργία των όποιων υποδομών κατάφεραν να υλοποιήσουν.
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι μία από τις αλλαγές του Καλλικράτη, αφορά στην εφαρμογή της απλής αναλογικής από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019. Αντιθέτως, η θέση της ΚΕΔΕ είναι ότι πρώτα πρέπει να μεταρρυθμιστεί το κράτος και μετά να γίνει οποιαδήποτε συζήτηση για αλλαγές εκλογικού συστήματος. Ποια είναι η δική σας θέση;
Αυτή τη στιγμή η Τ.Α. έχει ανάγκη άλλων θεσμικών αλλαγών για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών και σίγουρα δεν αποτελεί προτεραιότητα το εκλογικό σύστημα.
Άλλωστε από το σύνολο των αυτοδιοικητικών δεν έχει ενοχοποιηθεί το ισχύον εκλογικό σύστημα για τα προβλήματα της Τ.Α.
Ένα από τα βασικά αιτήματα που προβάλει η Αυτοδιοίκηση σήμερα είναι να της δοθεί η δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά στην αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της χώρας, την επιστροφή της κοινωνίας στην κανονικότητα, και τον επαναπατρισμό των νέων που «έδιωξε» η κρίση. Με ποιον τρόπο και ποια εργαλεία θεωρείτε ότι μπορούν να στηριχθούν οι αναπτυξιακές δυνατότητες των δήμων σήμερα;
Η διαχρονική οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια, η ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και η δυνατότητα παροχής του συνόλου των υπηρεσιών στον πολίτη από την εγγύτερη αρχή που είναι ο δήμος, σε συνδυασμό με τον περιορισμό της απίστευτης γραφειοκρατίας, είναι βέβαιο πως θα δώσουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση τα όπλα για να συμβάλει ουσιαστικά στην αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της Χώρας. Ειδικότερα, για τούς νησιωτικούς δήμους απαραίτητη προϋπόθεση είναι οι ασφαλείς και τακτικές μεταφορές ανθρώπων, πραγμάτων με επιδότηση εισιτηρίων και μεταφορών, η έγκυρη και έγκαιρη διάδοση της γνώσης, καθώς και η εφαρμογή της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.
Είναι γεγονός ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην οκταετία της κρίσης υπέστη πρωτοφανείς περικοπές των εσόδων της, ενώ και ο κρατικός προϋπολογισμός του 2018 προβλέπει περαιτέρω μειώσεις. Ποιες θεωρείτε ότι πρέπει να είναι οι άμεσες οικονομικές διεκδικήσεις των δήμων;
Καταρχήν, άμεσα, είναι ανάγκη να διασφαλισθεί η οικονομική αυτοτέλεια των Ο.Τ.Α. μέσα από ένα αξιοκρατικό σύστημα κατανομής των πόρων, που να μη βασίζεται μόνο στο πληθυσμιακό κριτήριο, αλλά να αξιολογούνται και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.