Το φετινό συνέδριο της ΚΕΔΕ βρίσκει την Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμέτωπη με μια μεγάλη πρόκληση: την αλλαγή του Καλλικράτη και την προώθηση μιας ουσιαστικής μεταρρύθμισης στη λειτουργία του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης. Με βάση αυτή την πρόκληση, ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο οδικός χάρτης που πρέπει να χαράξει το συνέδριο και εν γένει η Αυτοδιοίκηση;
Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι είναι επιτακτική η ανάγκη για αλλαγή του μοντέλου με το οποίο διοικούνται οι δήμοι. Στους δήμους πρέπει να δοθεί η δυνατότητα να διαρθρώνουν τις υπηρεσίες τους με τρόπο περισσότερο αποτελεσματικό κυρίως σε τομείς όπως η αποκομιδή και διαχείριση των απορριμμάτων, η ανάπτυξη υπηρεσιών στήριξης του πρωτογενούς τομέα, στο τομέα των παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών, στην λειτουργία των κοινωνικών υπηρεσιών κ.ά. Επίσης στους δήμους πρέπει να δίνετε η δυνατότητα να δημιουργούν ένα σύστημα οργάνωσης που θα στηρίζεται και θα αναπτύσσει τα συγκριτικά και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, προκειμένου να στηριχτεί η τοπική οικονομία. Για να επιτευχθούν όλα αυτά χρειάζεται να αναπτυχθεί ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός υποστήριξης των ΟΤΑ, ο οποίος θα συνδυάζει την καλή πρακτική με την εθνική τεχνογνωσία αλλά και την τεχνογνωσία στην διαχείριση ιδιαίτερων τοπικών θεμάτων.
Εξυπακούεται ότι για την καλύτερη οργάνωση και λειτουργία των δήμων στη νέα ψηφιακή εποχή, που πρέπει να εμβαθυνθεί, είναι η κατάρτιση των υπαλλήλων σε θέματα νέων τεχνολογιών και οι προσλήψεις νέων, οι οποίες θα φέρουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση την απαραίτητη γνώση, την ταχύτητα και τη ‘φρεσκάδα’ της εποχής, θέτοντας παράλληλα τις βάσεις για την ανάπτυξη της επόμενη μέρας.
Κομβικό σημείο για το μέλλον και το νέο ρόλο που πρέπει να έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αποτελεί η δρομολογούμενη αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που τη διέπει. Ποιες αλλαγές θεωρείτε καθοριστικές, ούτως ώστε να μπορούν οι δήμοι να αποφασίζουν για το μέλλον των τοπικών τους κοινωνιών, την τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, για βιώσιμες και έξυπνες πόλεις, για τη διασφάλιση της διαφάνειας, για τη μεταρρύθμιση του κράτους και της ίδιας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
Μία από τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν για να ενισχυθεί ο ανεξάρτητος ρόλος των δήμων είναι αυτή του ελέγχου από τις αποκεντρωμένες Περιφέρειες, ο οποίος συχνά γίνεται ασφυκτικός και δεν επιτρέπει τη χάραξη και υλοποίηση αποτελεσματικών πολιτικών, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη ιδιαίτερες ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Άλλωστε υπάρχει ο έλεγχος υλοποίησης των προϋπολογισμών από το Παρατηρητήριο και το σύστημα Διαύγεια που διασφαλίζουν τη διαφάνεια των χρηματοδοτήσεων. Από εκεί και πέρα οι μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται είναι στον τρόπο λειτουργίας των ΟΤΑ ο οποίος πρέπει να είναι περισσότερο ευέλικτος, αλλά και στην Παιδεία η οποία πέρα από το γενικό πλαίσιο, χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη και τοπικές ιδιαιτερότητες και προοπτικές ανάπτυξης και να προσαρμόζεται ανάλογα.
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι μία από τις αλλαγές του Καλλικράτη, αφορά στην εφαρμογή της απλής αναλογικής από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019. Αντιθέτως η θέση της ΚΕΔΕ είναι ότι πρώτα πρέπει να μεταρρυθμιστεί το κράτος και μετά να γίνει οποιαδήποτε συζήτηση για αλλαγή εκλογικού συστήματος. Ποια είναι η δική σας θέση;
Βιώνουμε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη χώρα και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία σε συνδυασμό με την ψυχική κόπωση των πολιτών, απαιτεί άμεσες και βατές λύσεις. Τα προβλήματα που υψώνονται καθημερινά μπροστά μας είναι μεγάλα και κάθε μεταρρύθμιση που μπορεί να προκαλέσει «αναστάτωση» ή να δυσχεράνει και να λειτουργήσει επιβραδυντικά στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή αποφάσεων και λύσεων θα πρέπει να αποφευχθεί. Η απλή αναλογική είναι ένα σύστημα το οποίο δεν έχει εφαρμοστεί σε αυτοδιοικητικές εκλογές και κατά συνέπεια δεν υπάρχει η ανάλογη εμπειρία αλλά και η κουλτούρα συνεργασιών. Οπότε εάν εφαρμοστεί, αυτό θα γίνει πειραματικά και η εποχή δεν προσφέρεται για πειράματα… Με δεδομένο ότι οι δήμοι, καλούνται σήμερα, παρά ποτέ, να επιταχύνουν τους ρυθμούς και να σταθούν πιο δυναμικά, αποτελεσματικά και με τρόπο άμεσο δίπλα στον πολίτη, είναι προφανές ότι προέχει η πολύπλευρη στήριξη του έργου τους μέσω και μεταρρυθμίσεων του κράτους, παρά η αλλαγή του εκλογικού Νόμου.
Ένα από τα βασικά αιτήματα που προβάλει η Αυτοδιοίκηση σήμερα είναι να της δοθεί η δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά στην αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της χώρας, την επιστροφή της κοινωνίας στην κανονικότητα, και τον επαναπατρισμό των νέων που «έδιωξε» η κρίση. Με ποιον τρόπο και ποια εργαλεία θεωρείτε ότι μπορούν να στηριχθούν οι αναπτυξιακές δυνατότητες των δήμων σήμερα;
Η Αυτοδιοίκηση πρέπει και μπορεί να είναι πυλώνας ανάπτυξης. Οι τομείς του πρωτογενούς τομέα, του τουρισμού, της ενέργειας, των φυσικών πόρων, του περιβάλλοντος και φυσικά της ψηφιακής τεχνολογίας, χρειάζεται να αντιμετωπιστούν ως προκλήσεις που μπορούν να μετατραπούν σε ευκαιρίες ανάπτυξης νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων. Η στήριξή τους με περισσότερα χρηματοδοτικά εργαλεία αλλά και μέσα από συμπράξεις και συνεργασίες με τον ιδιωτικό τομέα, που πρέπει να ενθαρρυνθούν, δύνανται να συμβάλλουν με τρόπο αποφασιστικό στην αναπτυξιακή ανασυγκρότηση και επανεκκίνηση της οικονομίας, τόσο σε τοπικό όσο και σε πανελλαδικό επίπεδο.
Είναι γεγονός ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην οκταετία της κρίσης υπέστη πρωτοφανείς περικοπές των εσόδων της, ενώ και ο κρατικός προϋπολογισμός του 2018 προβλέπει περαιτέρω μειώσεις . Ποιες θεωρείτε ότι πρέπει να είναι οι άμεσες οικονομικές διεκδικήσεις των δήμων;
Όπως προαναφέρθηκε βιώνουμε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο όπου οι δήμοι, ως το κοντινότερο αποκούμπι του κόσμου, έχουν την ανάγκη στήριξης και ενίσχυσης, καθώς με τις μεγάλες περικοπές και μειώσεις που έχουν υποστεί, αδυνατούν να παρέχουν σε ικανοποιητικό βαθμό, ακόμη βασικές υπηρεσίες. Άμεση διεκδίκηση θα πρέπει να είναι η καταβολή των παρακρατηθέντων ΚΑΠ αλλά και η περαιτέρω οικονομική ενίσχυση από το κράτος.
Κλείνοντας να ευχηθώ κάθε επιτυχία στο ετήσιο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ που έχουμε την χαρά και την τιμή να φιλοξενήσουμε στην Ήπειρο και τα Ιωάννινα.