Υποχρεώσεις πολιτών και ρόλος των Δήμων για τον καθαρισμό οικοπέδων ενόψει της αντιπυρικής περιόδου
Σε ισχύ τίθεται η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση ΥΠ/1157/2026 για τον καθαρισμό οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης πυρκαγιών αλλά και την προστασία των πολιτών και των υποδομών.
Η απόφαση καθορίζει με σαφήνεια τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών, οι οποίοι οφείλουν να προχωρούν στον καθαρισμό των οικοπέδων τους από ξερά χόρτα, εύφλεκτα υλικά και απορρίμματα, ιδίως ενόψει της αντιπυρικής περιόδου. Ενδεικτικά, οι εργασίες καθαρισμού περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ξερής βλάστησης, την αποψίλωση και τη διατήρηση των χώρων σε κατάσταση που δεν ευνοεί την εκδήλωση ή την εξάπλωση πυρκαγιάς.
Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες
Η ΚΥΑ προβλέπει ότι οι ιδιοκτήτες οφείλουν να διατηρούν τους χώρους τους καθαρούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ οι Δήμοι αναλαμβάνουν τον έλεγχο της εφαρμογής των μέτρων.
Κατά συνέπεια, οι πολίτες οφείλουν να προχωρήσουν εγκαίρως σε:
- Απομάκρυνση ξερών χόρτων και κλαδιών
- Καθαρισμό από σκουπίδια και εύφλεκτα υλικά
- Κλάδεμα δέντρων και θάμνων, όπου είναι απαραίτητο
- Αραίωση της βλάστησης για την αποφυγή εξάπλωσης φωτιάς
- Διατήρηση του οικοπέδου σε καθαρή κατάσταση καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου
Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, υπάρχει η πρόβλεψη διοικητικών προστίμων, ενώ οι Δήμοι έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, καταλογίζοντας το σχετικό κόστος στους ιδιοκτήτες.
Υποβολή Υπεύθυνης Δήλωσης
Μετά τον καθαρισμό, οι υπόχρεοι πρέπει να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (https://akatharista.apps.gov.gr με κωδικούς TaxisNet) έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους.
Εξαίρεση από την υποχρέωση αποτελούν (άρθρο 3 παρ. 5):
- Ανέκαθεν γεωργικώς καλλιεργούμενες εκτάσεις, αγρανάπαυση και βοσκήσιμες γαίες.
- Διαμορφωμένοι/συντηρημένοι κήποι και φυτεμένες επιφάνειες.
- Χώροι που λόγω μορφολογίας/φυσικών εμποδίων είναι απρόσιτοι για καθαρισμό με συνήθη μέσα.
- Ορισμένες δημόσιες κτήσεις που τελούν υπό καθεστώς ειδικής προστασίας βάσει περιβαλλοντικής/δασικής νομοθεσίας ή όπου ο καθαρισμός αντιβαίνει στον κοινόχρηστο/προστατευόμενο χαρακτήρα τους.
Κυρώσεις & επιβολή προστίμου
Στην εν λόγω ΚΥΑ υπάρχει ρητή πρόβλεψη για διοικητικά πρόστιμα σε περίπτωση μη εκπλήρωσης/πλημμελούς εκπλήρωσης της υποχρέωσης καθαρισμού ή μη υποβολής/υποβολής ψευδούς δήλωσης:
- 1 ευρώ/τ.μ. (ελάχιστο 200€, μέγιστο 2.000€)
- 500€ για μη καθαρισμό και μη υποβολή δήλωσης
- 100€ για καθαρισμό χωρίς υποβολή δήλωσης
- 5.000€ χρηματική ποινή και φυλάκιση (τουλάχιστον 6 μήνες) για ψευδή δήλωση
Επιπλέον, η δαπάνη του αυτεπάγγελτου καθαρισμού βαρύνει τον υπόχρεο, ενώ η συμμόρφωση εντός της προθεσμίας ένστασης συνεπάγεται 50% μείωση του προστίμου του άρθρου 8 παρ. 1.
Ενίσχυση της πρόληψης
Ο καθαρισμός των οικοπέδων αποτελεί πράγματι βασικό μέτρο πρόληψης πυρκαγιών, ιδιαίτερα σε περιοχές κοντά σε οικισμούς ή δασικές εκτάσεις.
Η νέα ρύθμιση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο πολιτικών για την πρόληψη φυσικών καταστροφών και την ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των πολιτών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ότι η έγκαιρη συμμόρφωση με τις προβλέψεις της ΚΥΑ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μείωση του κινδύνου πυρκαγιών, ειδικά σε περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα.
